وداعی تاریخی؛ لیونل مسی برای همیشه پیراهن آرژانتین را کنار گذاشت

لیونل مسی بامداد روز چهارشنبه به وقت ایران، برای آخرین بار پیراهن آرژانتین را در یک دیدار خداحافظی بر تن کرد و به دوران درخشان حضورش در تیم ملی پایان داد؛ دورانی که سرانجام صبر طولانی او برای رسیدن به موفقیت‌های ملی را به بهترین شکل پاداش داد.

پیشنهاد مطالعه

بیوگرافی و سیر تا پیاز زندگی چنگیز وثوقی ( برادر بهروز وثوقی) همسر اول ( سارا خوئینی ها ) و همسر دومش

این نخستین بار نبود که لیونل مسی به تیم ملی آرژانتین بازمی‌گشت. بااین‌حال، این بار بازگشت او به‌جای احساس وظیفه، با حس تکمیل یک مسیر و جشن همراه بود؛ چراکه آلبی‌سلسته با بازیکنی خداحافظی می‌کرد که احتمالاً بهترین فوتبالیست تاریخ است.

مسی پس از شکست آرژانتین در فینال جام جهانی ۲۰۲۶ از فوتبال ملی خداحافظی کرد، اما برای یک حضور نمادین و جشن خداحافظی دوباره دعوت شده است. او امروز صبح در دیدار دوستانه مقابل بنین برای آخرین بار پیراهن آرژانتین را بر تن کرد و با دو پاس گل و یک گل به شکلی باشکوه به دوران حضور خود در تیم ملی کشورش پایان داد.

البته مسی یک بار دیگر نیز از تیم ملی خداحافظی کرده بود. سال ۲۰۱۶، پس از آنکه برای سومین سال متوالی در فینال یک تورنمنت بزرگ ملی شکست خورد و ناکامی در فینال کوپا آمریکا ۲۰۰۷ نیز در کارنامه‌اش وجود داشت، به‌نظر می‌رسید دیگر کار او با تیم ملی تمام شده است.

آمار لیونل مسی در تیم ملی آرژانتین تا سال ۲۰۱۶

مسی پس از شکست برابر شیلی در فینال کوپا آمریکای قرن گفت:

این شرایط سخت و لحظه دشواری است. اولین چیزی که به ذهنم رسید و به آن فکر کردم این بود که کار من و تیم ملی به پایان رسیده است. چهار فینال بوده و متأسفانه موفقیت در تیم ملی برای من نبود. به‌دنبالش بودم و خیلی آن را می‌خواستم، اما برایم اتفاق نیفتاد.

فکر می‌کنم خداحافظی از تیم ملی برای همه بهتر است؛ اول از همه برای خودم و همین‌طور افراد زیادی که چنین چیزی را می‌خواهند. کار من با تیم ملی تمام شده است و تصمیمم را گرفته‌ام. بارها تلاش کردم با آرژانتین چیزی به دست بیاورم، اما بدون رسیدن به آن از تیم ملی می‌روم.

خوشبختانه حدود شش هفته بعد و پس از شکل‌گیری یک کارزار گسترده در آرژانتین برای متقاعدکردن او به تغییر تصمیمش، مسی تأیید کرد که تیم ملی را ترک نمی‌کند. پس از آن، او ۱۰ سال دیگر برای آرژانتین بازی کرد؛ دهه‌ای که درنهایت به دوره‌ای فراموش‌نشدنی تبدیل شد.

اما این بار خبری از تغییر تصمیم دیگری درباره خداحافظی از تیم ملی نیست. مسی سرانجام موفقیت‌های بزرگی را در سطح ملی تجربه کرده و علاوه‌بر آن، بیش از هر بازیکن دیگری برای آرژانتین بازی کرده و گل زده است. او پس از بازی سه‌شنبه با ۲۰۸ بازی ملی و ۱۲۵ گل، دیگر چیزی برای اثبات به کسی ندارد.

با توجه به موفقیت‌هایی که آرژانتین از سال ۲۰۲۱ به بعد کسب کرده، دوران بدون جامی که با ۱۶ سال نخست از دوران ۲۱ ساله حضور مسی در تیم ملی هم‌زمان بود، اکنون تقریباً شبیه واقعیتی متعلق به جهانی دیگر به‌نظر می‌رسد.

شکست‌های آرژانتین در فینال کوپا آمریکا در سال‌های ۲۰۰۷، ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶، در کنار شکست یک بر صفر مقابل آلمان در وقت اضافه فینال جام جهانی ۲۰۱۴ قرار می‌گیرند. پس از بازگشت مسی از تصمیم خود برای خداحافظی در سال ۲۰۱۶ نیز نشانه‌های چندانی از آینده‌ای درخشان برای آرژانتین وجود نداشت.

«افتضاح» شاید مناسب‌ترین کلمه برای توصیف حضور آرژانتین در جام جهانی ۲۰۱۸ باشد. این تیم در مرحله مقدماتی عملکرد ضعیفی داشت، پس از شکست ۳ بر صفر برابر کرواسی در دومین بازی مرحله گروهی گزارش‌های متعددی درباره شورش بازیکنان منتشر شد و درنهایت فرانسه در مرحله یک‌هشتم نهایی آرژانتین را حذف کرد؛ هرچند آرژانتین در آن مسابقه کلاسیک در کازان رقابت نزدیکی با فرانسه داشت.

عملکرد لیونل مسی در جام‌های جهانی از ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۶

مسی پس از جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه بار دیگر مدتی از تیم ملی فاصله گرفت. این دوره برای آرژانتین دشوار بود؛ خورخه سامپائولی از سمت سرمربیگری کنار رفت و دستیار او جانشینش شد. این تصمیم با مخالفت‌های گسترده‌ای مواجه شد و دیگو مارادونا نیز با همان صراحت همیشگی خود به‌شدت از آن انتقاد کرد.

مارادونا در این باره به روزنامه Clarín گفته بود:

او آدم فوق‌العاده‌ای است، اما حتی نمی‌تواند ترافیک را هدایت کند. چطور می‌توانیم تیم ملی آرژانتین را به او بدهیم؟ همه دیوانه شده‌ایم؟

منظور مارادونا البته لیونل اسکالونی بود؛ کسی که شاید واقعاً تجربه‌ای در هدایت ترافیک نداشته باشد، اما در هدایت تیم ملی آرژانتین عملکرد بسیار خوبی از خود نشان داد.

آمار گل لیونل مسی در جام جهانی ۲۰۲۲ و ۲۰۲۲۶

اسکالونی و پابلو آیمار ظاهراً مسی را متقاعد کردند که غیبتش از تیم ملی دائمی نباشد. این اتفاق به یکی از جالب‌ترین چرخش‌های سرنوشت تبدیل شد؛ به‌خصوص با توجه به اینکه اسکالونی احتمالاً در ابتدا به این دلیل انتخاب شد که گزینه‌ای ساده و ارزان بود. هفت سال بعد، او تنها سرمربی تاریخ آرژانتین است که هم جام جهانی و هم چند عنوان قهرمانی کوپا آمریکا را کسب کرده و مسی نیز نقشی اساسی در تمام این موفقیت‌ها داشته است.

اسکالونی همچنین سرمربی‌ای است که مسی بیشترین بازی ملی خود را زیر نظر او انجام داده است؛ ۷۹ مسابقه. این آمار معنای نمادین خاصی دارد.

یکی از مهم‌ترین موفقیت‌های اسکالونی، ساختن تیمی بوده که بیشترین استفاده را از تأثیرگذاری مسی در بخش هجومی می‌برد، بدون اینکه مانند سایر بازیکنان از او انتظار فعالیت گسترده بدون توپ داشته باشد. این رویکرد به مسی اجازه داده است روی کاری تمرکز کند که در آن بهترین است.

سایر بازیکنان تیم با تلاش بیشتر این کمبود را جبران کرده‌اند و بسیاری از آنها ظاهراً از انجام این وظایف دشوار لذت می‌برند؛ گویی انجام کارهایی که برای مسی مناسب نیست یا استفاده از توانایی‌های او برای آنها اتلاف محسوب می‌شود، افتخاری برایشان است.

شاید این توصیف چندان مهربانانه‌ای درباره ویژگی‌های تیمی مسی به‌نظر نرسد، اما نمی‌توان انکار کرد که فرمول اسکالونی نتیجه داده است. تصاویر معروف بازیکنان آرژانتین هنگام ورود به زمین برای گرم‌کردن در جام جهانی ۲۰۲۶، که مسی را شبیه فرمانده گروهی کاملاً متحد نشان می‌داد، نیز این تصور را تقویت می‌کند که همه بازیکنان تیم این نقش‌ها را پذیرفته بودند.

و چرا چنین حسی نداشته باشند؟ آرژانتین پس از دو قهرمانی متوالی در کوپا آمریکا که قهرمانی جام جهانی ۲۰۲۲ قطر – نخستین قهرمانی این کشور در جام جهانی از سال ۱۹۸۶ – میان آنها قرار گرفت و همچنین صعود به فینال جام جهانی در تابستان امسال، دوره‌ای از موفقیت را تجربه کرده که شاید چند نسل بود مشابه آن دیده نمی‌شد.

هیچ بازیکنی بیش از مسی در مسابقات جام جهانی مردان به میدان نرفته است (۳۴ بازی) و او با حضور در ۶ دوره، رکورد بیشترین تعداد جام جهانی را نیز به‌صورت مشترک در اختیار دارد. بااین‌حال، بخش بزرگی از میراث او در این رقابت‌ها به دو دوره اخیر گره خورده است.

از ۳۳ تأثیر مستقیم مسی روی گل‌ها در جام جهانی که یک رکورد در تاریخ این مسابقات محسوب می‌شود، ۲۲ مورد در جام‌های جهانی ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ ثبت شدند. او در مسیر قهرمانی چهار سال قبل ۱۰ گل و پاس گل داشت که مشترکاً بالاترین آمار جام جهانی ۲۰۲۲ قطر بود. در جام جهانی امسال آمریکای شمالی نیز تنها کیلیان امباپه با ۱۴ تأثیر مستقیم روی گل، عملکرد بهتری از آمار ۱۲تایی مسی داشت.

در همین ارتباط، مسی امسال با زدن دو گل مقابل اتریش تعداد گل‌های خود در جام جهانی را به ۱۸ رساند و با عبور از میروسلاو کلوزه، برای مدت کوتاهی رکورد بیشترین گل تاریخ جام جهانی را در اختیار گرفت. البته او درنهایت کار خود را با ۲۱ گل به پایان رساند؛ یک گل کمتر از رکورد ۲۲ گل امباپه.

عملکرد مسی در تابستان امسال همچنین با گلزنی در ۹ مسابقه متوالی جام جهانی همراه بود؛ روندی که از رقابت‌های موفق قطر در سال ۲۰۲۲ آغاز شد و به یک رکورد در تاریخ این مسابقات تبدیل شد.

او سپس با قرارگرفتن در ترکیب اصلی آرژانتین برای دیدار فینال رکورد دیگری ثبت کرد و به نخستین بازیکنی تبدیل شد که در سه فینال جام جهانی مردان در سال‌های ۲۰۱۴، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ از ابتدا به میدان رفته است. کافو تنها بازیکن دیگری است که در سه فینال جام جهانی حضور داشته است.

بااین‌حال، جام جهانی ۲۰۲۲ قطر بدون تردید مهم‌ترین آنها بود. این قهرمانی و نقش بسیار پررنگ مسی در آن، جایگاه او را در بحث چندین‌ساله و شاید خسته‌کننده «بهترین بازیکن تاریخ» یا GOAT نیز تقویت کرد. هرچند چنین بحثی را نمی‌توان به‌طور قطعی حل کرد، برای مدت‌ها تنها نکته‌ای که منتقدان علیه مسی مطرح می‌کردند، ناتوانی او در رسیدن به افتخارات بزرگ با آرژانتین بود.

حتی قهرمانی کوپا آمریکا در سال ۲۰۲۱ نیز برای برخی کافی نبود؛ کسانی که به قهرمانی پله و مارادونا در جام جهانی اشاره می‌کردند. مسی سرانجام در سال ۲۰۲۲ به این افتخار رسید و نقش الهام‌بخش آرژانتین را در مسیر قهرمانی ایفا کرد.

این آخرین مرز باقی‌مانده برای او بود. شاید فتح آن پذیرش ناکامی در جام جهانی ۲۰۲۶ را آسان‌تر نکرده باشد، اما در هر صورت میراثی خدشه‌ناپذیر برای مسی به جا گذاشت.

اهمیت نقش اسکالونی در این موفقیت‌ها را نیز نباید دست‌کم گرفت. مربیان زیادی پیش از او تلاش کرده بودند با تیمی مانند آرژانتین که یکی از قدرت‌های بزرگ فوتبال جهان است و بازیکنی استثنایی مانند مسی را در اختیار داشت، به قهرمانی‌های ملی برسند، اما ناکام ماندند. حتی چندان اغراق‌آمیز نیست اگر گفته شود بسیاری از تیم‌هایی که مسی پیش از ورود اسکالونی در آنها حضور داشت، از نظر استعدادهای فردی قوی‌تر بودند.

با درنظرگرفتن این موضوع، مسابقه شب گذشته یادآور این واقعیت بود که آرژانتین در آستانه ورود به دورانی کاملاً جدید قرار دارد؛ دورانی که با ابهام درباره میزان موفقیت این تیم بدون مسی همراه است. یکی از ویژگی‌های مشخص این دوره موفقیت‌آمیز آرژانتین، فراهم‌شدن شرایطی بود که ستاره اصلی تیم بتواند سرانجام پس از تجربه افتخارات ملی از فوتبال کنار برود. بااین‌حال، نقش مسی هرگز به حضور نمادین در ترکیب محدود نشد؛ او تا آخرین مسابقه خود همچنان با اختلاف بهترین بازیکن آرژانتین باقی ماند و در بازی دوستانه برابر بنین نیز این موضوع را برای آخرین بار اثبات کرد.

حالا سؤال این است که آیا آرژانتین بدون خلاقیت و قدرت تعیین‌کنندگی مسی دچار افت خواهد شد و نمی‌تواند خود را با شرایط جدید وفق دهد، یا روحیه کار تیمی و اتحادی که طی این سال‌ها شکل گرفته برای حفظ موفقیت‌ها کافی خواهد بود؟

اما فعلاً زمان آن است که آرژانتین داشته‌های خود و دستاوردهای مسی را جشن بگیرد و قدر آنها را بداند؛ زیرا هیچ تضمینی وجود ندارد که این کشور دوباره چنین دوران درخشانی را تجربه کند.

آرژانتین پیش‌تر یک بار با ظهور مارادونا برنده بخت‌آزمایی فوتبال شده بود و احتمالاً تا پیداشدن سومین نابغه‌ای در این سطح باید مدت زیادی منتظر بماند. خوشبختانه لیونل مسی خاطراتی برای آرژانتینی‌ها ساخته است که می‌توانند یک عمر با آنها زندگی کنند.