اعلام جرم علیه برگزارکنندگان آرت‌فیر تهران؛ سیاست پوشش در ایران در چه وضعیتی است؟

نمایشگاه آرت‌فیر تهران که با حضور هنرمندان داخلی و خارجی در ایران‌مال برگزار شد، به دلیل اجرای پرفورمنس‌های هنری و حضور زنان بدون حجاب اجباری مورد اعتراض قوه قضائیه قرار گرفت و دادستانی دستور مسدودسازی سایت فروش بلیت و احضار متهمان را صادر کرد. همزمان با توقف اجرای قانون حجاب و عفاف در سطح جامعه، قوه قضائیه با ابزارهای حقوقی و قضایی به شکل دیگری به موضوع پوشش اختیاری واکنش نشان می‌دهد و برخورد با رویدادهای فرهنگی و کسب‌وکارها را ادامه می‌دهد.

پیشنهاد مطالعه

بیوگرافی و زندگی شخصی ثریا قاسمی و همسرش ( رحیم برفراز )؛ عکس جوانی این ستاره را دیده اید؟

پس از برگزاری نمایشگاه آرت فیر تهران در مجتمع تجاری ایران‌مال، دادستانی تهران علیه برگزارکنندگان و عوامل این رویداد اعلام جرم کرد و علت این اقدام، آن‌طور که مرکز رسانه قوه قضاییه می‌گوید، عدم رعایت موازین قانونی و شرعی در جریان برگزاری نمایشگاه بوده است. در حالی که برخوردهای خیابانی با زنان کم‌رنگ‌تر شده، برخوردهای قضایی با برخی رویدادها و کسب‌وکارها به شکل‌های دیگری ادامه دارد. اعلام جرم علیه برگزارکنندگان آرت‌فیر تهران، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که سیاست رسمی در قبال پوشش اختیاری به کدام سمت می‌رود و توقف اجرای قانون حجاب و عفاف چه تأثیری بر نحوه برخورد نهادهای مسئول داشته است.

به گزارش رویداد ۲۴، مسعود پزشکیان پس از حوادث تلخ سال ۱۴۰۱ و مرگ مهسا امینی به ریاست‌جمهوری رسید؛ در دورانی که خیابان‌های ایران پوست‌اندازی کرده بود و پوشش حدودا اختیاری، نه یک اتفاق موردی، بلکه به رویه‌ای علنی در جامعه تبدیل شده بود. حضور حجاب‌بان‌ها، تذکرهای قهری، توقیف خودروها و برخوردهای مشابه تنش‌های اجتماعی را به اوج رسانده بود و بازگشت به عقب هم ممکن نبود.

با پیروزی مسعود پزشکیان که یکی از شعارهایش در طول انتخابات حذف گشت ارشاد بود، همه منتظر بودند او که حالا رئیس‌جمهور ایران بود، در قامت رئیس شورای عالی امنیت ملی چه تصمیمی درباره حجاب می‌گیرد. روز شنبه ۲۴ آذر ۱۴۰۳ و بعد از تصویب پر حاشیه قانون حجاب و عفاف، دولت رسما اعلام کرد که درخواست کرده فعلاً این قانون ابلاغ نشود. در نهایت هم با تصمیم شورای عالی امنیت ملی بنا به مصلحت جامعه، اجرای این قانون متوقف شد. اما این ظاهر ماجرا بود؛ چون موافقان قانون حجاب و عفاف این مقوله را به حیثیتشان گره زده اند و حاضر نیستند آن را رها کنند.

اما در بعد اجرایی، گشت و حجاب بانی وجود نداشت و عرصه عمومی با نوعی کژدار و مریز در مقوله حجاب به کارش ادامه می داد. قوه قضائیه اما به شکل تازه ای به موضوع ورود کرد. استراتژی دستگاه قضا مشخص بود؛ دیگر خبری از ون‌های گشت ارشاد یا برخورد بی حجابی نبود. اما اگر تصویری از تجمع افراد با حجاب اختیاری به رسانه ها درز می کرد، برخورد الزامی بود. این می تواند شامل رویدادهای کم جمعیتی مانند یک مزون لباس یا حتی راه رفتن در خیابان ایرانشهر و سنایی باشد یا رویدادهای پر مخاطبی چون ماراتن کیش.

قوه قضائیه کارش را انجام می‌داد و با ابزارهای مختلف، از اعلام جرم و دستگیری گرفته تا پلمب مغازه‌ها و کافه‌ها، بدون توجه به توقف اجرای قانون، کار خودش را پیش می‌برد. آخرین نمونه این برخوردها، برخورد با رویداد آرت‌فیر تهران بود که در ایران‌مال تهران برگزار شد. ظاهراً ماجرا هنوز برای قوه قضائیه تمام نشده و رئیس دستگاه قضا اصرار دارد به هر شکلی با مسئله پوشش اختیاری برخورد کند.

رویداد آرت‌فیر تهران چه بود و چرا علیه برگزارکنندگان آن اعلام جرم شد؟

آرت‌فیر تهران یک اکسپوی بین‌المللی است که امسال پنجمین دوره خود را برگزار می‌کند. آن‌طور که در توضیحات این اکسپو آمده است، این نمایشگاه با حضور برجسته‌ترین هنرمندان، گالری‌داران، منتقدان و مجموعه‌داران از سراسر ایران و بیش از بیست کشور جهان، در فضایی به وسعت ۲۰ هزار مترمربع در مرکز نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران‌مال برگزار می‌شود.

نمایشگاه هنر در تهران تنها یک نمایشگاه نیست، بلکه بخشی از اکوسیستم نگارا است؛ بستری برای نمایش، فروش و تبادل هنر معاصر ایران در مقیاسی جهانی. این رویداد از ۲۸ مهر تا اول آبان در تهران برگزار شد و روز چهارم آبان بود که دادستانی تهران علیه این رویداد هنری اعلام جرم کرد. این برخورد قضایی در پی اجرای پرفورمنس‌های هنری و حضور زنان بدون حجاب اجباری در نمایشگاه صورت گرفته است. دادستانی دلیل اقدام خود را «عدم رعایت موازین قانونی و شرعی» عنوان کرده است.

خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضائیه، روز دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ نوشت که دادستانی همچنین دستور مسدودسازی سایت فروش بلیت و حساب کاربری برگزارکننده نمایشگاه در شبکه‌های اجتماعی را صادر کرده و اعلام کرده است که متهمان برای ارائه توضیحات به دادسرا احضار شده‌اند. این رویداد را گروه نگارا که ظاهراً صاحب یک پلتفرم برای عرضه آثار هنری است، برگزار کرده است؛ در حالی که حسین محسنی، دبیر انجمن صنفی نگارخانه‌داران تهران، عنوان آرت‌فیر تهران را در مجوز پروژه انجمن تعریف کرده و نه مجوزی که برای گروه نگارا تعریف شده باشد:

عنوان «آرت‌فر تهران» در چارچوب مجوز وزارت فرهنگ برای پروژه ما (انجمن صنفی نگارخانه‌داران) تعریف شده و در مجوز گروه «نگارا» قرار ندارد. این موضوع و نگرانی درباره پیامدهای استفاده از این عنوان را در مکاتبات با وزارت فرهنگ بارها مطرح کرده‌ایم.»

نکته‌ای که نشان می‌دهد مجوز برگزاری آرت‌فیر توسط وزارت ارشاد صادر شده است و دعوا در حال حاضر بیشتر بر سر این است که چه کسی حق استفاده از این مجوز را دارد. هرچه هست، برخورد قوه قضائیه با این رویداد بار دیگر نشان داد که عزم قوه قضائیه برای برخورد با چنین حوادثی جزم است.

این اولین برخورد نبود؛ آخرین هم نخواهد بود…