حکم ۴ سال زندان برای خواننده زن؛ چرا مجازات هیوا سیفی‌زاده از جرایم خشن هم سنگین‌تر است؟

عصر ایران در یادداشتی به حکم چهار سال حبس هیوا سیفی‌زاده، خواننده زن ایرانی، واکنش نشان داده و با طرح پرسش‌هایی درباره مبنای شرعی و حقوقی این حکم، خواستار توضیح درباره انطباق اتهام «تشویق به فساد و فحشا» با آنچه در اجرای این خواننده رخ داده، شده است.

پیشنهاد مطالعه

۶۰ بازیگر برتر قرن ۲۱ فهرست جنجالی ایندیپندنت + عکس

سیفی‌زاده پیش‌تر گفته بود در ۹ اسفند ۱۴۰۳ در عمارت «رو‌به‌رو» چند دقیقه آواز ایرانی روی اشعار سعدی اجرا کرده و پس از بازداشت و تشکیل پرونده، در دادگاه بدوی به چهار سال حبس محکوم شده است.

عصر ایران در ابتدای یادداشت خود به دیدگاه برخی فقها درباره آواز زنان اشاره کرده و نوشته است که بر اساس فتاوای شماری از مراجع، از جمله آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، آیت‌الله سیستانی، آیت‌الله تبریزی و آیت‌الله نوری همدانی، صدای زن به خودی خود حرام تلقی نمی‌شود و حرمت آن به شرایطی از جمله غنایی بودن، ایجاد مفسده، تحریک شهوت یا همراه بودن با محتوای نامناسب بستگی دارد.

این رسانه با استناد به همین دیدگاه‌ها استدلال کرده است که صرف اجرای آواز سنتی ایرانی بر اشعار سعدی را نمی‌توان بدون بررسی دقیق شرایط اجرا، مصداق عمل خلاف شرع دانست.

حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی، نیز در واکنش به محکومیت هیوا سیفی‌زاده به حبس تعزیری به اتهام «تشویق به فساد و فحشا»، با انتقاد از نبود چارچوب روشن برای فعالیت خوانندگان زن در کشور گفت هیچ حکم صریح شرعی مبنی بر حرام بودن مطلق خوانندگی زنان وجود ندارد و این موضوع باید «یک‌بار برای همیشه» تعیین تکلیف شود.

عصر ایران سپس به عنوان اتهامی مطرح‌شده از سوی هیوا سیفی‌زاده پرداخته و نوشته است اگر آن‌طور که خود این خواننده می‌گوید، اتهام او «تشویق به فساد و فحشا» باشد، لازم است مشخص شود کدام رفتار مشخص در اجرای او مصداق این عنوان مجرمانه تشخیص داده شده است.

در این یادداشت آمده است که اشعار سعدی به‌طور گسترده در کشور منتشر می‌شوند و حتی اول اردیبهشت در تقویم رسمی به نام روز سعدی شناخته می‌شود؛ از این رو، نویسنده یادداشت این پرسش را مطرح کرده که اجرای چند بیت از اشعار سعدی با آواز ایرانی چگونه می‌تواند به تشویق مردم به فساد یا فحشا تعبیر شود.

عصر ایران همچنین با اشاره به معنای واژه‌های «فساد» و «فحشا» در فرهنگ لغات، تأکید کرده است که میان این مفاهیم و اجرای یک قطعه آواز ایرانی باید رابطه‌ای روشن و قابل استناد وجود داشته باشد و صرف استفاده از این عناوین بدون تبیین مصداق، برای یک رأی قضایی کافی نیست.

این رسانه در ادامه، برای نشان دادن آنچه «عدم تناسب مجازات» می‌داند، حکم چهار سال حبس سیفی‌زاده را با مجازات برخی جرایم دیگر مقایسه کرده است. عصر ایران نوشته اگر او به‌جای اجرای آواز بر اشعار سعدی، مرتکب اقداماتی مانند دایر کردن قمارخانه، تهدید و اخاذی با چاقو یا سلاح و جعل سند می‌شد، ممکن بود طبق قانون با مجازاتی در حد دو سال حبس یا حتی کمتر روبه‌رو شود.

عصر ایران همچنین یادآور شده است که در قانون مجازات اسلامی، برخی جرایم مانند دادن سلاح به زندانی برای فرار، تبانی برای اقدام علیه امنیت ملی در مواردی که محاربه محسوب نشود، ایراد ضرب‌وجرح عمدی منجر به نقص عضو یا ازکارافتادگی دائمی، آتش‌زدن عمدی هواپیما، کشتی، خانه، جنگل یا مزرعه و نیز غارت اموال توسط چند نفر، در محدوده مجازات دو تا پنج سال حبس قرار می‌گیرند؛ همان بازه‌ای که حکم چهار سال حبس سیفی‌زاده نیز در آن قرار گرفته است.

عصر ایران از این مقایسه نتیجه گرفته است که اگر روایت این خواننده زن ایرانی از پرونده و علت محکومیت دقیق باشد، تناسب میان رفتار منتسب به او و مجازات صادرشده باید به‌طور جدی مورد بررسی قرار گیرد.

بخش دیگری از این یادداشت به کیفیت و آثار اجتماعی آرای قضایی اختصاص دارد. عصر ایران نوشته است رأی قضایی، به‌ویژه در پرونده‌هایی که بازتاب عمومی و اجتماعی پیدا می‌کنند، باید چنان مستند و مستدل باشد که مبانی آن برای جامعه حقوقی و افکار عمومی قابل فهم باشد.

این رسانه همچنین به سخنان پیشین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، اشاره کرده که از قضات خواسته بود در پرونده‌هایی که احکام آنها آثار اجتماعی، سیاسی یا بین‌المللی پیدا می‌کند، نسبت به پیامدهای بیرونی آرا توجه بیشتری داشته باشند و برای تصمیمات مهم، پیوست رسانه‌ای در نظر بگیرند.

عصر ایران بر این اساس نوشته است اگر پرونده هیوا سیفی‌زاده صرفاً به اجرای آواز او مربوط باشد، صدور حکم چهار سال حبس می‌تواند علاوه بر جنبه قضایی، تبعات اجتماعی و رسانه‌ای گسترده‌ای نیز ایجاد کند و به همین دلیل ضروری است مبانی چنین حکمی برای افکار عمومی روشن شود.

این رسانه در بخش پایانی یادداشت خود تأکید کرده است که مسئله تنها به یک خواننده یا یک پرونده محدود نمی‌شود، بلکه موضوع حقوق هنرمندان زن، نحوه برخورد قضایی با فعالیت‌های هنری و سازوکار رسیدگی به پرونده‌هایی با ابعاد اجتماعی نیز در میان است.

عصر ایران نوشته است در پرونده‌هایی از این دست، رسانه‌ها نباید صرفاً به چهره‌های سیاسی مشهور توجه کنند و از کنار پرونده شهروندانی که ممکن است با احکام مورد مناقشه روبه‌رو شده باشند، عبور کنند.

در پایان این یادداشت آمده است که پرداختن به پرونده هیوا سیفی‌زاده از یک سو می‌تواند زمینه بحث درباره حقوق زنان فعال در عرصه آواز و موسیقی را فراهم کند و از سوی دیگر، ضرورت طراحی سازوکاری دقیق‌تر در قوه قضاییه برای پرونده‌هایی با آثار اجتماعی و سیاسی را یادآور شود.

پیش از این نیز پرستو احمدی و گروهش به دلیل اجرای «کنسرت فرضی» در یک کاروانسرا بدون مجوز و رعایت حجاب بازداشت شدند و بعد از آزادی برای آنها حکم‌های قضائی صادر شد.