پس از ۸۴ روز خاموشی اینترنت کی وصل میشود؟ + خبر قطعی

جمعه ۱ خرداد ۱۴۰۵: هشتاد و چهارمین روز خاموشی؛ اما روزنه امید از کابینه به مردم رسید

امروز جمعه ۱ خرداد ۱۴۰۵، هشتاد و چهارمین روزی است که کاربران عادی اینترنت در ایران با محدودیت شدید دسترسی به شبکه‌های جهانی روبرو هستند. از ۹ اسفند ۱۴۰۴ که نخستین نشانه‌های اختلال گسترده نمایان شد، گذر روزها برای خیلی‌ها مثل یک کابوس طولانی بوده. اما خبر خوش اینجاست که پس از هفته‌ها سکوت و ابهام، بالاخره زمزمه‌های امیدوارکننده‌ای از دل ستاد اجرایی کشور بیرون آمده و مسئولان وعده داده‌اند که تا اواسط خردادماه، طلسم این خاموشی دیجیتال شکسته شود.

پیشنهاد مطالعه

دکوراسیون خانه شیک پردیس احمدیه / از بالکن بزرگ تا گلخانه سرسبز خانگی

طبق آخرین داده‌های منتشر شده، قطعی اینترنت بین‌الملل در ایران دیروز (پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) وارد هشتاد و دومین روز متوالی خود شده بود و امروز با آغاز خرداد، این عدد به ۸۴ روز رسیده است. این یعنی نزدیک به سه ماه است که کاربران عادی در بسیاری از نقاط کشور، امکان ارتباط با سرویس‌های کلیدی جهانی مانند سکوهای آموزشی، بانک‌داری بین‌المللی، شبکه‌های اجتماعی و حتی موتورهای جستجو را از دست داده‌اند. کارشناسان فنی معتقدند این طولانی‌ترین قطعی اینترنت در تاریخ ارتباطات ایران است.

محمدرضا عارف ریاست ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی را بر عهده گرفت

یکی از مهم‌ترین تحولات هفته‌های اخیر، حکم مهم مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور بود که طی آن، محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور را مأمور تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» کرد. بنا بر گزارش‌های رسیده، این ستاد با مأموریتی شفاف و روشن پا به عرصه گذاشته: رفع تدریجی محدودیت‌های اینترنت و فراهم کردن زمینه اتصال مجدد کاربران به اینترنت بین‌المللی. آن طور که روزنامه اعتماد گزارش داده، این ستاد قرار است حداکثر تا میانه‌های خردادماه مقدمات بازگشایی پایدار اینترنت جهانی را در ایران فراهم کند. تصمیمی که بسیاری از تحلیلگران آن را یک تغییر جدی در سیاست‌گذاری فضای مجازی کشور ارزیابی می‌کنند.

پزشکیان در حکم خود از عارف خواسته ساختاری چابک برای «اتصال دوباره، روزآوری و بهینه‌سازی فضای مجازی و اینترنتی» ایجاد کند. همچنین مأموریت‌هایی همچون «تدوین و اجرای نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی»، «بازآرایی ساختارهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری» و «استقرار نظام نظارت راهبردی و پایش مستمر عملکرد دستگاه‌ها در این حوزه» به او سپرده شده است. نخستین نشست این ستاد قرار است هفته آینده برگزار شود و گفته می‌شود که برخی چهره‌های دانشگاهی و کارشناسان حوزه ارتباطات مانند هادی خانیکی و علی ربیعی نیز در ترکیب مشورتی این ستاد حضور خواهند داشت. خبری که نوید یک عزم جدی و جمعی را می‌دهد.

اما مهم‌تر از هر چیزی، سخنان امیدبخش فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت است که چند روز پیش اعلام کرد: «پس از دور شدن سایه جنگ، وضعیت اینترنت به تدریج به حالت عادی بازمی‌گردد و امیدواریم تا اواسط خردادماه شاهد بازگشت کامل اینترنت بین‌الملل باشیم.» این اظهارات، نفس تازه‌ای در کالبد جامعه دمیده و کاربران را به آینده‌ای نزدیک امیدوار کرده است. در واقع، این اولین بار از ابتدای محدودیت‌هاست که مقامات ارشد اجرایی یک جدول زمانی مشخص را برای اتصال مجدد اعلام می‌کنند.

نماینده مجلس: اینترنت بازگشایی نمی‌شود

سیدعلی یزدی‌خواه، درباره آخرین وضعیت گشایش اینترنت و پیگیری‌هایی که طی جلسات اخیر این کمیسیون با مسئولان وزارت ارتباطات و مرکز ملی فضای مجازی به عمل آمده، گفت: «قطعی اینترنت از دستورات و اختیارات شعام است، لذا به لحاظ مسائل امنیتی، امنیت کشور و حفظ جان افراد، اینترنت جهانی قطع شد.»

نماینده مردم تهران اظهار کرد: «با قطع اینترنت، کسب‌وکار‌های مردم از جهت ارتباطات بانکی، خرید و فروش و بسیاری از سایت‌ها همچنان در حال خدمت‌رسانی هستند و مردم مشکل عمده‌ای ندارند.»

وی خاطرنشان کرد: «آن اقشاری که احساس کردیم نیاز به دسترسی به اینترنت بین‌الملل دارند، مانند شرکت‌هایی که در حوزه صادرات و واردات هستند یا مؤسسات علمی و پژوهشی و یا افرادی که برای تبادلات مالی یا مقاله و امثالهم در حوزه‌های دانشگاهی، تحقیقاتی و اصناف مایل به اتصال بودند و هر گروهی که نیاز داشتند، برای آنها دسترسی اینترنت باز شد.»

یزدی‌خواه ادامه داد: «تقریباً بیش از ۹۰ درصد نیاز‌ها و احتیاجات مردم در فضای فعلی برآورده می‌شود و اگر اقشاری هستند که دچار مشکل‌اند، قابلیت پیگیری وجود دارد.»

نایب‌رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس در ادامه به خبرنگار سیتنا گفت: «بحث‌هایی مبنی بر این شد که بازگشایی اینترنت به صلاح همه نیست و افرادی که خط سفید داشتند نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند و خدماتی که به آنها داده شده است؛ در همین حال با متخلفان هم برخورد می‌شود تا بساط VPN‌فروشی نیز جمع شود تا مردم را مورد سوءاستفاده قرار ندهند.»

نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی افزود: «اقشار جدیدی که به اینترنت بین‌الملل نیاز دارند، سازوکار مشخصی دارند و در قالب قشر‌های اجتماعی قابل پیگیری هستند؛ در همین حال، با بررسی ترافیک شبکه‌های داخلی، بسیاری از کسب‌وکار‌ها به شبکه‌های داخلی همچون روبیکا، سروش و … کوچ کرده‌اند و خدمات خود را ارائه می‌دهند و اقلیت ناچیزی کوچ نکرده‌اند.»

وی اظهار کرد: «مسئولان ذی‌ربط اعلام آمادگی کامل کرده‌اند که اگر اقشاری از کشور که نیاز به اینترنت بین‌الملل دارند، همچون آزمایشگاه‌ها و غیره، اتصال آنها قابل انجام است.»

نایب‌رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: «مصوبات نهاد‌های بالادستی حاکی از این است که فعلاً نیاز به باز کردن وجود ندارد. اگرچه در حالت نه جنگ، نه صلح هستیم، اما خطرات امنیتی، شخصیت‌ها و کشور را تهدید می‌کند و به این دلایل تصمیم بر این نیست که دسترسی همگانی داده شود؛ اما اگر شخصی یا سازمانی نیاز به دسترسی اینترنت جهانی داشته باشد، این دسترسی داده می‌شود.»

وی ادامه داد: «در طرح اینترنت پرو، بالغ بر یک میلیون نفر دسترسی داده شده و اگر نکته‌ای باشد، قابل پیگیری است.»

وی خاطرنشان کرد: «به‌عنوان نماینده مردم، مراجعات مکرری نداریم که اعتراضی از قطع اینترنت داشته باشند و کسب‌وکار‌هایی که حساس هستند و باید ارتباطات خارجی داشته باشند، به‌راحتی می‌توانند دسترسی داشته باشند. در همین حال، اینترنت پرو هم ارزان‌تر و هم قابل‌دسترس‌تر است.»

نایب‌رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: «برای درک شرایط افرادی که در حوزه مشاغل هستند، تاکنون نیازهایشان حل شده، اما اگر موردی باشد می‌توانند با نهاد‌های مسئول مکاتبه کنند و ما نیز در خدمتشان هستیم.»

اینترنت همراه و خانگی امروز؛ وضعیت سفید اما دسترسی به جهان مختل است

وضعیت امروز اینترنت در ایران کمی عجیب و دوگانه شده است. از یک سو، دسترسی به شبکه داخلی کشور و اپلیکیشن‌های بومی تا حد زیادی بدون اختلال در حال ارائه سرویس است. اپراتورهای بزرگ مانند همراه اول، ایرانسل و رایتل همچنان اینترنت داخلی را با کیفیت نسبتاً قابل قبولی در دسترس مشترکان قرار می‌دهند. اما وقتی حرف از اتصال به شبکه جهانی به میان می‌آید، قضیه کاملاً فرق می‌کند.

داده‌های فنی سامانه پایش اینترنت جهانی «نت‌بلاکس» (NetBlocks) نشان می‌دهد که سطح اتصال به اینترنت بین‌الملل در ایران همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارد و تنها حدود ۲ درصد از ترافیک معمولِ اتصال به شبکه جهانی برقرار است. کاربران این وضعیت را «اینترنت خاکستری» توصیف می‌کنند؛ جایی که برخی سایت‌ها و خدمات خاص (اغلب مرتبط با نیازهای ضروری تجاری و علمی) با کلیک کردن باز می‌شوند اما بسیاری از پلتفرم‌های عمومی و روزمره در دسترس نیستند. این یعنی برای یک کاربر عادی، ارسال یک ایمیل ساده یا حتی جستجوی یک مطلب علمی در گوگل هنوز هم ممکن است ساعتها زمان ببرد یا اصلاً انجام نشود.

وضعیت اینترنت خانگی (ADSL و فیبر نوری) تفاوت چندانی با اینترنت همراه ندارد. بله، خطوط ADSL و فیبر نوری در بیشتر مناطق شهرهای بزرگ فعال هستند و شما می‌توانید به شبکه داخلی وصل شوید، اما باز هم خبری از آن آزادی سابق در وب‌گردی جهانی نیست. اینترنت خانگی برای استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی، سامانه‌های بانکی و بازی‌های آنلاین داخلی کار می‌کند اما برای دسترسی به سرویس‌های بین‌المللی با همان محدودیت‌های آشنا روبروست. یک تفاوت مهم اما قابل توجه این است که سرعت اینترنت خانگی نسبت به روزهای اولیه قطعی اندکی بهتر شده و ثبات بیشتری دارد. با این حال، هنوز بسیاری از کاربران از قطع و وصل شدن مکرر و نوسان شدید سرایت گلایه دارند.

اینترنت پرو؛ ماجرای جنجالی که دامن تصمیم‌گیران را گرفت

در میان این فضا، ماجرای «اینترنت پرو» هم حسابی داغ شده است. خدمتی که قرار بود راه‌حلی موقت برای دسترسی ضروری برخی کسب‌وکارها و اقشار خاص باشد، اما خیلی زود به یکی از حساسترین موضوعات روز بدل شد. این سرویس که با قیمت‌های گزاف و فرآیندی غیرشفاف عرضه می‌شد، خیلی زود نام «اینترنت طبقاتی» یا «اینترنت پولدارها» را به خود گرفت. موج انتقادات آنقدر بالا گرفت که وزیر ارتباطات و دادستان کل کشور، رسماً از تخلفات گسترده در روند عرضه اینترنت پرو پرده برداشتند و وعده انتشار جزئیات دقیق این پرونده را در هفته آینده دادند.

در واکنش به این جنجال‌ها، مسعود پزشکیان نیز وارد میدان شد و با انتشار چند توییت پیاپی و صحبت‌های صریح، از این تبعیض آشکار ابراز برائت کرد و اعلام داشت از همه ظرفیت‌های قانونی دولت برای فراهم کردن رویکردی عادلانه برای همه ایرانیان در زمینه استفاده از اینترنت بین‌المللی استفاده خواهد کرد. حتی سعید رضا عاملی، عضو شورای عالی فضای مجازی، نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس تصریح کرد که بسته اینترنت پرو فضای تبعیض‌آمیزی ایجاد کرده و قیمت‌های گران آن در شورای عالی فضای مجازی تصویب نشده است.

منبع: هفت صبح