اتانازی چیست؟ چرا ۱۳ کشور اجازه می‌دهند بیماران لاعلاج خودخواسته زندگی‌شان را پایان دهند؟

اتانازی یا «مرگ خوب» اصطلاحی است که ریشه آن به زبان یونانی برمی‌گردد و در مباحث پزشکی و اخلاقی به پایان دادن عمدی به زندگی فرد برای رهایی او از درد و رنج شدید اشاره دارد. این موضوع بیشتر درباره بیمارانی مطرح می‌شود که به بیماری‌های لاعلاج یا شرایط جسمی و روانی بسیار دشوار مبتلا هستند و خود فرد نیز خواهان پایان زندگی‌اش است. در برخی موارد، بیمار با آگاهی از شرایط خود از پزشک، پرستار یا حتی اعضای خانواده درخواست پایان زندگی خود را می‌کند.

پیشنهاد مطالعه

فال روزانه 14 مهر 1405/ فال متولدین هر ماه چه می گوید؟

کپسول مرگ؛ ماشین خودکشی که قبل از مرگ سه سوال از متقاضی می پرسد + ویدیو

اتانازی انواع مختلفی دارد که ازجمله آن می‌توان به دو مورد زیر اشاره کرد:

• اتانازی فعال داوطلبانه: در این نوع، بیمار با آگاهی کامل و رضایت صریح خود درخواست پایان دادن به زندگی‌اش را مطرح می‌کند و اقدام منجر به مرگ، مانند تجویز یا تزریق دارو، با خواست او انجام می‌شود. وجود درد و رنج شدید و غیرقابل تحمل و نبود امید به بهبودی نیز از شرایط مهم این نوع اتانازی است.
• اتانازی فعال غیرداوطلبانه: در این نوع، بیمار توانایی تصمیم‌گیری یا اعلام رضایت خود را ندارد و نمی‌تواند خواسته‌اش را به‌طور واضح بیان کند. در نتیجه، تصمیم برای پایان دادن به زندگی او بدون درخواست مستقیم و آگاهانه بیمار گرفته می‌شود.

بسیاری از افراد طرفدار قانون کمک پزشکی به مرگ بیماران لاعلاج یا اتانازی هستند، اما مخالفان ادعا می‌کنند این روش «شیبی لغزنده» در جهت اتانازی غیرداوطلبانه به وجود خواهد آورد که می‌تواند بر بیماران فقیرتر فشار بیاورد تا برای برداشتن بار از روی دوش خانواده خود با این کار موافقت کنند.

کدام کشورها اتانازی را قانونی کرده‌اند؟

تنها ۱۹ کشور در جهان نوعی از خودکشی کمکی را قانونی کرده‌اند، به این معنی که ده‌ها کشور هنوز از این بابت مطمئن نیستند. در این میان ۱۳ کشور اجازه می‌دهند بیماران لاعلاج اتانازی انجام دهند. بیایید ببینیم کشورهای مختلف با این مساله دشوار چطور مواجه می‌شوند.

نخستین مورد از اتانازی کودکان زیر ۱۲ سال در هلند در مورد یک کودک ۲ ساله انجام شد

هلند

اولین کشوری که مرگ با کمک پزشکی را قانونی کرد هلند بود. اتانازی در این کشور وقتی قابل انجام است که بتوان نشان داد بیمار رنج غیرقابل تحملی را تجربه می‌کند و انتخابی آگاهانه دارد. این قانون شامل نوزادان تا یک سال و کودکان بالای 12 سال می‌شود. البته کودکان 12 تا 16 ساله نیاز به رضایت والدین دارند.

بلژیک

افرادی که یک بیماری لاعلاج با رنج مداوم و غیرقابل تحمل را تجربه می‌کنند در کشور بلژیک از سال 2002 واجد شرایط مرگ با کمک پزشکی هستند. اتانازی برای افرادی که بیمار لاعلاج نیستند، مانند زوال عقل یا اختلال روانپزشکی، نیز بدون محدودیت سنی قانونی است. افراد زیر 18 سال نیاز به رضایت والدین دارند.

لوکزامبورگ

در سال 2009، قانون حق مرگ با عزت در لوکزامبورگ به اجرا درآمد. این قانون به فردی که به‌طور غیرقابل تحملی از یک بیماری رنج می‌برد و از نظر ذهنی دارای صلاحیت تصمیم‌گیری است، اجازه می‌دهد تا برای مرگ درخواست کمک پزشکی کند.

کلمبیا

کلمبیا اولین کشور آمریکای لاتین است که کمک پزشکی به خودکشی را جرم‌زدایی کرد. این کشور به پزشکان اجازه می‌دهد تا به فرد شدیداً بیمار داروی کشنده‌ای بدهند و به او کمک کنند تا جان خود را بگیرد. اتانازی برای بیماران لاعلاج از سال 2015 و اتانازی برای کودکان از سال 2018 مجاز شده است. این قانون در سال 2021 بسط یافت تا «حق مرگ آبرومندانه» را برای بیماران واجد شرایطی که بیمار لاعلاج نیستند، شامل شود.

کانادا

اولین کشور مشترک المنافع که اتانازی را قانونی کرد کانادا بود. از سال 2016، پزشکان توانسته‌اند برای بزرگسالان مبتلا به بیماری لاعلاج داروهایی برای مرگ خودخواسته تجویز کنند. و از سال 2021 آنها قادر به تجویز داروهایی برای بیمارانی هستند که می خواهند با شرایط پزشکی جدی و مزمن خودکشی کنند، حتی اگر این بیماری‌ها تهدید کننده زندگی نباشند. قانون جدیدی که قرار است در ماه مارس اجرایی شود، امکان مرگ کمکی را برای افراد مبتلا به بیماری روانی نیز فراهم می‌کند.

استرالیا

پزشکان می‌توانند برای بزرگسالان داروهایی برای کمک به مرگ خودخواسته تجویز کنند. فرد باید بالای 18 سال داشته باشد و شرایطی داشته باشد که باعث رنج غیرقابل تحمل و مرگ در یک دوره مشخص شود.

سوئیس

قانونی که در سال 1942 در سوئیس وضع شد خودکشی کمکی را در صورتی که به دلایل «خودخواهانه» نباشد مجاز می‌دانست، اما دستورالعمل‌ها اخیراً تشدید شده‌اند و انجمن پزشکی سوئیس بیان می‌کند که «خودکشی کمکی برای افراد سالم از نظر پزشکی و اخلاقی قابل توجیه نیست». بیماران باید بالای 18 سال داشته باشند، بتوانند خودشان دوز را تجویز کنند و از سوی کسی به آنها فشار نیامده باشد.

ایالات متحده

خودکشی کمکی در 10 ایالت از 50 ایالت به اضافه یک منطقه در ایالات متحده قانونی است. در اورِگِن، قانون کمک برای مرگ باکرامت در سال 1997 به تصویب رسید و این قانون را برای بزرگسالان مبتلا به بیماری لاعلاج روانی که انتظار نمی‌رود بیش از شش ماه زنده بمانند، مجاز به مرگ کمکی کرد. ایالت های دیگر نیز به دنبال آن اتانازی را تحت شرایطی قانونی اعلام کردند.

نیوزیلند

«قانون انتخاب پایان زندگی» در سال 2021 پس از یک رفراندوم در نیوزیلند اجرایی شد و به بزرگسالان مبتلا به بیماری لاعلاج از نظر ذهنی در ماه‌های آخر زندگی‌شان اجازه می‌دهد تا از یک پزشک برای پایان دادن به زندگی خود کمک بخواهند.

اسپانیا

در سال 2021، اسپانیا به چهارمین کشور اروپایی تبدیل شد که اتانازی را در برخی شرایط قانونی کرد و قانونی را تصویب کرد که به بزرگسالان مبتلا به بیماری‌های صعب‌العلاج جدی اجازه می‌داد تا به زندگی خود پایان دهند. در این کشور انتقاداتی از سوی احزاب راست افراطی و گروه های مذهبی وجود داشت.

اتریش

از سال گذشته، بزرگسالان مبتلا به بیماری لاعلاج یا کسانی که شرایط ناتوان کننده دائمی دارند می‌توانند تحت شرایطی خودکشی کمکی داشته باشند. پس از اخذ تاییدیه از دو پزشک و انتظار 12 هفته‌ای، داروهای کشنده را می‌توان پس از اطلاع به وکیل از داروخانه تایید شده دریافت کرد.

آلمان

اتانازیِ فعال ممنوع است اما اتانازیِ غیرفعال یک منطقه خاکستری است که در برخی شرایط امکان پایان داوطلبانه درمان بیماران مبتلا به یک بیماری صعب العلاج یا کسانی که امید به زنده ماندن را از دست داده‌اند فراهم می‌کند. در سال 2020 دادگاه قانون اساسی گفت اتانازی یک حق بشر است و پیشنهادهای اخیر برای تغییر این قانون رد شده است.

ایتالیا

سال گذشته اولین خودکشی با کمک پزشکی در ایتالیا انجام شد. در سال 2019 دادگاه قانون اساسی کمک به خودکشی را در صورتی مجاز دانست که بیمارانی که درد شدیدی دارند بتوانند برای خود تصمیم بگیرند، اما با مخالفت کلیسای کاتولیک روم و بسیاری از مخالفان سیاسی، قانونی بودن آن همچنان با مشکل مواجه است.

تصمیم عجیب یک زن جوان هلندی برای اُتانازی در روز تولد ۳۴ سالگی‌اش علیرغم سالم بودن