ال‌نینوی قوی پاییز ۱۴۰۵؛ آیا ایران آماده سیلاب‌های بی‌سابقه است؟

به گزارش پلاس و به نقل از همشهری آنلاین، برخی مدل‌های اقلیمی از احتمال افزایش بارش پاییزی در ایران خبر می‌دهند.

پیشنهاد مطالعه

بهنوش طباطبایی تغییر چهره داد؛ خانم بازیگر با استایل جادوگری جلب توجه کرد

با این حال، کارشناسان وقوع یک پاییز پربارش را قطعی نمی‌دانند. مسئولان نیز بر ادامه سیاست‌های مدیریت منابع آب تأکید دارند.

کاهش مصرف آب، افزایش بهره‌وری و حفاظت از منابع زیرزمینی همچنان در دستور کار قرار دارد. آمادگی برای سیلاب نیز اهمیت زیادی دارد.

ال‌نینو چگونه آب‌وهوای ایران را تغییر می‌دهد؟

جو زمین ساختاری به‌هم‌پیوسته دارد. تغییر دما و فشار هوا در یک منطقه می‌تواند آب‌وهوای مناطق دورتر را نیز تغییر دهد.

اقلیم‌شناسان این ارتباط را «الگوهای پیوند از دور» می‌نامند. ال‌نینو یکی از مهم‌ترین این الگوهاست.

این پدیده با گرم شدن دوره‌ای سطح آب اقیانوس آرام در مناطق استوایی شکل می‌گیرد. ال‌نینو می‌تواند دما و بارش مناطق مختلف جهان را تغییر دهد.

تأثیر ال‌نینو فقط به بارش محدود نمی‌شود. این پدیده می‌تواند دمای هوا را نیز افزایش دهد.

افزایش دما مصرف انرژی را بیشتر می‌کند. کشاورزی نیز از تغییر شرایط دمایی و بارشی تأثیر می‌گیرد.

احتمال افزایش آتش‌سوزی در برخی مراتع و جنگل‌ها نیز یکی دیگر از پیامدهای احتمالی این پدیده است.

آیا ال‌نینو باعث افزایش بارش ایران می‌شود؟

یکی از پرسش‌های مهم، تأثیر ال‌نینو بر بارش پاییزی ایران است. بررسی‌های اقلیمی پاسخ قطعی برای این پرسش ندارند.

در برخی دوره‌های ال‌نینو، بارش در نیمه غربی و جنوب‌غربی ایران افزایش یافته است. بخش‌هایی از جنوب کشور نیز گاهی بارش بیشتری دریافت کرده‌اند.

با این حال، همه دوره‌های ال‌نینو شرایط یکسانی ندارند. بنابراین نمی‌توان وقوع یک سال پربارش را فقط بر اساس این پدیده پیش‌بینی کرد.

احتمال بارش بیشتر در پاییز امسال

برخی کارشناسان هواشناسی و محیط‌زیست در روزهای اخیر درباره بارش‌های بیشتر از نرمال صحبت کرده‌اند. زاگرس و دامنه‌های جنوبی البرز از مناطق مورد توجه در این پیش‌بینی‌ها هستند.

اگر این سناریو رخ دهد، احتمال آب‌گرفتگی افزایش پیدا می‌کند. سیلاب و فرسایش خاک نیز می‌توانند بیشتر شوند.

زمین‌لغزش یکی دیگر از خطرهای احتمالی است. کشاورزی و زیرساخت‌های آبی نیز ممکن است با مشکلات تازه‌ای روبه‌رو شوند.

ال‌نینو به‌تنهایی بارش ایران را تعیین نمی‌کند

سخنگوی صنعت آب کشور تأکید کرده است که نمی‌توان بارش ایران را فقط با یک پدیده اقلیمی پیش‌بینی کرد.

اقلیم ایران از عوامل مختلفی تأثیر می‌گیرد. ال‌نینو و لانینا تنها بخشی از این عوامل هستند.

نوسان اطلس شمالی یا NAO نیز نقش دارد. دوقطبی اقیانوس هند یا IOD یکی دیگر از شاخص‌های مهم است.

نوسان دهه‌ای اقیانوس آرام یا PDO نیز باید بررسی شود. نوسان مادن-جولیان یا MJO و سامانه‌های مدیترانه‌ای نیز اهمیت دارند.

شرایط محلی جو نیز می‌تواند نتیجه نهایی را تغییر دهد.

تجربه سال‌های گذشته چه می‌گوید؟

عیسی بزرگ‌زاده گفته است که ال‌نینو همیشه بارش بیشتر را به همراه نداشته است.

در برخی دوره‌های ال‌نینو، ایران با کمبود بارش روبه‌رو شده است. در مقابل، بعضی سال‌های لانینا نیز بارش مناسبی داشته‌اند.

به همین دلیل، کارشناسان باید چند شاخص را هم‌زمان بررسی کنند. آخرین داده‌های علمی نیز در این ارزیابی اهمیت زیادی دارند.

مراکز معتبر بین‌المللی وضعیت ENSO را به‌طور مداوم بررسی می‌کنند. سازمان جهانی هواشناسی، NOAA و IRI از جمله این مراکز هستند.

احتمال افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی بارش پاییزی

بررسی چهار تا پنج مدل معتبر اقلیمی، احتمال افزایش هم‌زمان دما و بارش را نشان می‌دهد.

طبق خروجی این مدل‌ها، بارش در ماه‌های مهر تا آذر می‌تواند ۳۰ تا ۵۰ درصد بیشتر از میانگین معمول باشد.

البته این ارقام قطعی نیستند. مدل‌های اقلیمی فقط سناریوهای احتمالی را نشان می‌دهند.

اگر حدود ۲۵ درصد بارش سالانه ایران در پاییز اتفاق بیفتد، چنین افزایشی می‌تواند بارش سالانه را نیز بیشتر کند.

این افزایش احتمالی می‌تواند معادل حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد رشد بارش سالانه باشد. با این حال، تحقق این سناریو به شرایط اقلیمی ماه‌های آینده بستگی دارد.

افزایش دما همچنان یک نگرانی است

افزایش بارش تنها سناریوی احتمالی برای پاییز نیست. برخی پیش‌بینی‌ها از افزایش دمای کشور نیز خبر می‌دهند.

رئیس مؤسسه تحقیقات آب احتمال افزایش یک تا دو درجه‌ای دما نسبت به شرایط نرمال را مطرح کرده است.

افزایش دما میزان تبخیر و تعرق را بالا می‌برد. در نتیجه، نیاز آبی نیز بیشتر می‌شود.

به همین دلیل، بارش بیشتر لزوماً همه مشکلات منابع آب را حل نمی‌کند.

آمادگی هم‌زمان برای سیلاب و خشکسالی

وزارت نیرو شرایط جوی و هیدرولوژیکی کشور را به‌طور مستمر بررسی می‌کند. این وزارتخانه از سامانه‌های پایش و هشدار برای مدیریت شرایط استفاده می‌کند.

مدیریت مخازن سدها نیز بر اساس پیش‌بینی‌های جدید تغییر می‌کند. دستگاه‌های مسئول باید برای احتمال وقوع سیلاب آمادگی داشته باشند.

در طرف دیگر، خطر خشکسالی همچنان وجود دارد. بنابراین مدیریت منابع آب باید هر دو سناریو را در نظر بگیرد.

گرما می‌تواند اثر بارش را کاهش دهد

ال‌نینو در بسیاری از موارد با افزایش دمای میانگین جهانی همراه می‌شود. خاورمیانه نیز می‌تواند از این روند تأثیر بگیرد.

افزایش دما میزان تبخیر را بالا می‌برد. این شرایط نیاز آبی را نیز افزایش می‌دهد.

در نتیجه، بخشی از اثر مثبت بارش بیشتر ممکن است از بین برود. به همین دلیل، مدیریت آب همچنان اهمیت زیادی دارد.

سیاست مدیریت آب تغییر نمی‌کند

احتمال وقوع ال‌نینو به‌تنهایی سیاست‌های منابع آب کشور را تغییر نمی‌دهد.

کاهش مصرف آب همچنان یک اولویت است. افزایش بهره‌وری و حفاظت از منابع آب زیرزمینی نیز ادامه خواهد داشت.

توسعه سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار اهمیت زیادی دارد. آمادگی برای سیلاب و سازگاری با تغییر اقلیم نیز باید ادامه پیدا کند.

در نهایت، ال‌نینو فقط یکی از عوامل مؤثر بر بارش ایران است. این پدیده به‌تنهایی آینده منابع آب کشور را تعیین نمی‌کند.

میزان بارش، شرایط دمایی و نحوه مدیریت منابع در کنار یکدیگر نتیجه نهایی را رقم می‌زنند.

افزایش بارش به‌تنهایی کافی نیست

ایران سابقه طولانی در سازگاری با کم‌آبی دارد. امروز نیز مدیریت درست منابع آب اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

حفاظت از آب فقط وظیفه وزارت نیرو نیست. بخش کشاورزی، صنعت و خانوارها نیز در این زمینه نقش دارند.

اصلاح الگوی مصرف می‌تواند فشار بر منابع آب را کاهش دهد. افزایش احتمالی بارش نیز در صورت مدیریت درست، فرصت بهتری برای تقویت منابع ایجاد می‌کند.

با این حال، یک فصل پربارش نمی‌تواند همه مشکلات انباشته منابع آب کشور را حل کند.