پژوهش جدیدی درباره مغز نشان میدهد تماشای ویدیوهای کوتاه میتواند برای مدتی فعالیت بخشهایی از مغز را که با تمرکز و کنترل فردی ارتباط دارند، کاهش دهد.
۶۰ بازیگر برتر قرن ۲۱ فهرست جنجالی ایندیپندنت + عکس
ویدیوهای کوتاه در پلتفرمهایی مانند Instagram Reels و YouTube Shorts بهگونهای طراحی شدهاند که کاربر را به تماشای محتوای بیشتر ترغیب کنند. دریافت محرکهای سریع و احساس لذت ناشی از ترشح دوپامین نیز میتواند باعث شود افراد بدون توجه به گذر زمان، به اسکرول کردن ادامه دهند. با این حال، یافتههای یک مطالعه تازه نشان میدهد تأثیر این محتوا شاید فراتر از سرگرم کردن کاربران باشد. پژوهشگران متوجه شدند تماشای ویدیوهای کوتاه میتواند فعالیت برخی نواحی مغز مرتبط با کنترل شناختی را بهطور موقت پایین بیاورد. به زبان سادهتر، این محتوا ممکن است فعالیت بخشهایی را که در تمرکز، مدیریت توجه و تصمیمگیری نقش دارند، کندتر کند.
این پژوهش که در نشریه NeuroImage منتشر شده، ۵۶ فرد جوان را مورد بررسی قرار داده است. محققان هنگام تماشای آزادانه ویدیوهای کوتاه، واکنش مغز شرکتکنندگان را بررسی کردند. برای این کار از تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی یا fMRI جهت ردیابی فعالیت مغز استفاده شد و در کنار آن، طیفسنجی تشدید مغناطیسی پروتون برای اندازهگیری سطح انتقالدهندههای عصبی از جمله گلوتامات و GABA به کار رفت.
تمرکز اصلی پژوهش روی دو بخش از شبکه کنترل شناختی مغز بود؛ قشر سینگولیت قدامی پشتی یا dACC و قشر پیشپیشانی پشتیجانبی یا dlPFC. این نواحی در عملکردهایی مانند تنظیم رفتار، واکنش مناسب به شرایط متغیر، حفظ توجه و کنترل اعمال و واکنشهای فرد نقش دارند.
در جریان آزمایش، ۵۶ شرکتکننده به تماشای ویدیوهای کوتاه پرداختند و همزمان فعالیت مغزشان اسکن شد. کلیپها موضوعات مختلفی داشتند؛ از ویدیوهای مربوط به انسانها و حیوانات خانگی گرفته تا بازیها و طبیعت. شرکتکنندگان هر زمان که تمایل داشتند میتوانستند یک ویدیو را رد کنند. بیشتر این کلیپها نیز کمتر از ۳۰ ثانیه زمان داشتند.
پژوهشگران سپس فعالیت مغز افراد را هنگام ادامه دادن ویدیوهای مورد علاقهشان با زمانی که تصمیم میگرفتند یک کلیپ را متوقف کنند، مقایسه کردند. نتایج نشان داد وقتی فرد واقعاً جذب یک ویدیو میشود، فعالیت بخشهایی از مغز که با تمرکز، خودکنترلی و تصمیمگیری ارتباط دارند کاهش پیدا میکند. بنابراین، در سادهترین بیان، هنگام تماشای ویدیوهای کوتاه مورد علاقه، برخی قسمتهای مغز فعالیت کمتری از خود نشان میدهند.
به گفته پژوهشگران، این نتایج میتواند بخشی از دلیل دشواری توقف اسکرول کردن را نیز توضیح دهد؛ بهخصوص زمانی که کاربر در ابتدا فقط قصد داشته چند دقیقه ویدیو تماشا کند، اما در نهایت مدت بسیار بیشتری را به این کار اختصاص میدهد.
این یافته به معنای خاموش شدن مغز نیست
با این حال، نباید نتایج مطالعه را به این معنا برداشت کرد که Reels تمام مغز را خاموش میکند. یافته پژوهش تنها نشان میدهد فعالیت برخی نواحی مغز هنگام تماشای ویدیوهایی که شرکتکنندگان از آنها لذت میبردند، کاهش پیدا کرده است.
همچنین این تحقیق ثابت نمیکند که تماشای ویدیوهای کوتاه باعث آسیب دائمی به مغز یا ایجاد مشکلات شناختی بلندمدت میشود. بنابراین نمیتوان از نتایج آن نتیجه گرفت که استفاده از Reels یا محتوای مشابه، بهتنهایی موجب آسیب پایدار مغزی خواهد شد.
البته این نخستین پژوهشی نیست که درباره پیامدهای شناختی مصرف محتوای کوتاه هشدار میدهد. مطالعهای در سال ۲۰۲۵ که توسط نیکلاس بارتون و مایکل اسمیت انجام شد و Context-switching in short-form videos: What is the impact on prospective memory? نام داشت، تأثیر جابهجایی سریع میان زمینههای مختلف در ویدیوهای کوتاه را بررسی کرد.
نتایج آن پژوهش نشان داد تغییر سریع موضوع و زمینه در چنین ویدیوهایی میتواند بر حافظه آیندهنگر اثر بگذارد؛ یعنی توانایی فرد برای به خاطر سپردن کاری که قرار است در آینده انجام دهد. به بیان ساده، تماشای ویدیوهای کوتاه ممکن است یادآوری برخی کارهای برنامهریزیشده را دشوارتر کند.
پژوهش دیگری که در ژوئن ۲۰۲۶ توسط کاییوه ژای، یونفی گوئو و لی وانگ انجام شد و The Influence of Short-Video Usage on Prospective Memory Under Different Cue Type Conditions نام داشت، به نتیجه مشابهی رسید. این مطالعه نشان داد تماشای طولانیمدت ویدیوهای کوتاه میتواند دقت افراد را در انجام وظایفی که نیازمند به خاطر سپردن یک کار برای آینده هستند، کاهش دهد. البته شدت این اثر در همه شرایط یکسان نبود و به میزان توجهی که انجام آن وظیفه نیاز داشت، وابسته بود.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.