شاید بعضی افراد قلقلک را سرگرمکننده بدانند، اما برای گروهی دیگر میتواند واقعاً آزاردهنده و شبیه شکنجه باشد.
با این حال، پژوهشگران اکنون تأیید کردهاند که نقاطی از بدن که بیشتر از سایر قسمتها به قلقلک واکنش نشان میدهند، در سراسر جهان شباهت زیادی به یکدیگر دارند.
دانشمندان دریافتهاند که فارغ از ملیت و فرهنگ، افراد معمولاً در برابر قلقلک دادن گردن، زیر بغل، شکم و کف پا حساسیت بیشتری دارند و تحمل این احساس برایشان دشوارتر است.
نتایج این تحقیق نشان میدهد که حس قلقلک تفاوت مشخصی با سایر احساسات بدنی، از جمله لمس معمولی یا درد، دارد. این واکنش همچنین ممکن است یکی از عناصر بنیادی تعاملات اجتماعی انسان باشد. نزدیکترین خویشاوندان زنده ما یعنی میمونهای بزرگ نیز رفتاری مشابه قلقلک دادن دارند و از آن در تعامل با یکدیگر استفاده میکنند.
پژوهشگران در مقاله خود که در نشریه Nature Human Behaviour منتشر شده، نوشتند:
در طول تاریخ بشر، نظریههای گوناگونی برای توضیح این موضوع مطرح شده که چرا بعضی قسمتهای بدن نسبت به بخشهای دیگر حساسیت بیشتری به قلقلک دارند. پژوهش ما با استفاده از روشهای یادگیری ماشینی چندمتغیره، توانست نقشهای با جزئیات بالا از حساسیت بدن انسان به قلقلک ایجاد کند. این نقشه در فرهنگهای مختلف قابلیت تعمیم چشمگیری داشت و زیر بغل، کنارههای بدن و کف پاها را بهعنوان اصلیترین نقاط حساس به قلقلک در انسان شناسایی کرد.
پژوهشگران همچنین به این نکته اشاره کردند که این قسمتهای بدن معمولاً در زندگی روزمره کمتر مورد لمس قرار میگیرند. همین مسئله میتواند توضیح دهد که چرا تحریک این نواحی با قلقلک، واکنش غافلگیرکننده و شدیدتری ایجاد میکند.
بررسی حساسیت به قلقلک در سه فرهنگ
برای انجام این مطالعه، دانشمندانی از دانشگاه رادبود در هلند نزدیک به ۴۵۰ داوطلب را از سه پیشینه فرهنگی متفاوت انتخاب کردند؛ شرکتکنندگان چینی، هلندی و یونانی بودند.
در میان تمام گروهها، ۷۱ درصد افراد میزان حساسیت خود را از متوسط تا بسیار زیاد ارزیابی کردند و خندیدن نیز بهعنوان رایجترین واکنش گزارش شد.
از شرکتکنندگان خواسته شد قسمتهایی از بدنشان را که بیشترین حساسیت را نسبت به قلقلک دارند مشخص کنند. پژوهشگران با استفاده از این دادهها توانستند یک نقشه بدنی از نقاط قلقلکی تهیه کنند.
محققان در گزارش خود نوشتند:
نقشههای بهدستآمده نشان دادند که حساسیت به قلقلک از الگوی مشخصی در بدن پیروی میکند و هنگامی که اعضای خانواده یا دوستان فرد را قلقلک میدهند، خوشههای قابلتوجهی از حساسیت در گردن، زیر بغل، شکم و کف پاها شکل میگیرد.
آنها دریافتند زمانی که عمل قلقلک توسط شریک عاطفی انجام میشود، ناحیه کشاله ران و قسمت داخلی ران نیز به نقاط حساس اضافه میشوند.
شباهت رفتار انسان و میمونهای بزرگ
پژوهشگران در ادامه نوشتند:
تجربه و ویژگیهای حسی قلقلک که در مطالعه ما مشاهده شد، شباهت زیادی به گزارشهای مربوط به میمونهای بزرگ دارد؛ چه در محیطهای تحت اسارت و چه در شرایط طبیعی. نخست اینکه قلقلک معمولاً با دست و انگشتان انجام میشود و قسمتهایی مانند زیر بغل، کف پا، شکم و گردن هدف قرار میگیرند و در نهایت خنده شکل میگیرد. میمونهای بزرگ نیز از دستهای خود برای قلقلک دادن اعضای همگونهشان دقیقاً در همین نواحی استفاده میکنند.
دانشمندان خاطرنشان کردند که در انسانها و میمونهای بزرگ، رفتار قلقلک بیشتر میان افرادی مشاهده میشود که رابطه نزدیکتری با یکدیگر دارند.
همچنین معمولاً فرد مسنتر یا بزرگتر، فرد کمسنوسالتر را قلقلک میدهد. نکته دیگر اینکه میزان تجربه قلقلک از دوران کودکی به سمت بزرگسالی کاهش پیدا میکند.
پژوهشگران با جمعبندی این الگوها گفتند:
مجموعه این ویژگیها بهشدت نشان میدهد که رفتار قلقلک ریشهای تکاملی دارد و میان انسان و دیگر اعضای خانواده انسانتباران به اشتراک گذاشته شده است.
با این حال، محققان تأکید کردند که هنوز مشخص نیست قلقلک دقیقاً چه کارکردی در انسان دارد و علت اصلی شکلگیری این رفتار همچنان بهطور کامل روشن نشده است.
خنده ناشی از قلقلک چه تفاوتی دارد؟
یک مطالعه پیشین که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، نشان داد صداهایی که هنگام قلقلک ایجاد میشوند، از نظر شنیداری واقعاً با انواع دیگر خنده تفاوت قابل تشخیصی دارند.
در یکی از آزمایشهای شنیداری، حدود ۲۰۰ نفر توانستند خنده ناشی از قلقلک را با دقتی نزدیک به ۶۰ درصد از خندهای که بر اثر شنیدن یک لطیفه، دیدن یک اتفاق خندهدار یا مشاهده یک موقعیت بامزه برای فردی دیگر ایجاد شده بود، تشخیص دهند.
در آزمایش شنیداری دوم نیز پژوهشگران با کمک هوش مصنوعی، ۸۸۷ کلیپ یوتیوب را بررسی کردند. نتایج نشان داد خنده ناشی از قلقلک نسبت به دیگر انواع خنده، کنترل صوتی کمتری دارد. شرکتکنندگان همچنین این نوع خنده را غیرارادیتر ارزیابی کردند.
پژوهشگران دانشگاه آمستردام اعلام کردند که یافتههای آنها نشان میدهد قلقلک احتمالاً شکلی بسیار قدیمی از بازی و تعامل اجتماعی است که ریشه آن به دورههای بسیار دور تکامل انسان بازمیگردد.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.