مطالعه‌ای جدید تایید کرد؛ آیا ورزش‌های الکترونیک واقعا ورزش هستند؟ شطرنج چگونه به گیمرها کمک کرد؟

ورزش‌های الکترونیک (Esports) در دو دهه گذشته توسط چندین نهاد بین‌المللی به عنوان یک رشته ورزشی به رسمیت شناخته شده‌اند و کمیته المپیک حتی در سال ۲۰۲۳ یک دوره مسابقات رسمی مختص به این رقابت‌ها را برگزار کرد.

پیشنهاد مطالعه

بهنوش طباطبایی تغییر چهره داد؛ خانم بازیگر با استایل جادوگری جلب توجه کرد

با این حال، به دلیل عدم وجود فعالیت بدنی شدید، هنوز بحث‌ها و اختلافات داغی بر سر این موضوع وجود دارد که آیا واقعا می‌توان این مسابقات را در دسته ورزش قرار داد یا خیر.

ژیری کوتاس (Jiří Kotas)، پژوهشگر علوم ورزشی از دانشگاه ماساریک، به همراه همکارانش دقیقا همین موضوع را مورد بررسی قرار داده‌اند. آن‌ها پس از ارزیابی پنج مطالعه قبلی که روی بازیکنان بازی‌های معروفی مانند Counter-Strike، Dota 2 و Overwatch انجام شده بود، مقاله‌ای را درباره میزان مصرف انرژی ورزشکاران این رشته در حین بازی منتشر کردند.

پژوهشگران خاطرنشان می‌کنند که متغیر بودن شرایط، کوچک بودن جامعه آماری و انتخاب غیرتصادفی افراد، از جمله محدودیت‌هایی بوده‌اند که در مقایسه این مطالعات با یکدیگر وجود داشته است.

به گزارش رسانه اتوماتون مدیا، این مطالعه جدید نشان داد در حالی که ورزشکاران این رشته، همان‌طور که انتظار می‌رود، با نشستن پشت میز و انجام بازی‌های ویدیویی کالری زیادی نمی‌سوزانند، اما استرس روانی ناشی از مسابقات می‌تواند باعث ایجاد واکنشی در ضربان قلب شود که مشابه واکنش بدن در بازی شطرنج است. شطرنج در سال ۱۹۹۹ توسط کمیته بین‌المللی المپیک رسما به عنوان یک رشته ورزشی شناخته شد.

مطالعه‌ای دیگر توسط پژوهشگری به نام هاوپت (Haupt) و همکارانش نشان داد افرادی که ضربان قلب آن‌ها در حالت استراحت حدود ۸۵ ضربه در دقیقه است، تنها در عرض ده دقیقه پس از شروع مسابقه، ضربان قلبشان به ۱۳۷ ضربه در دقیقه افزایش می‌یابد؛ شدتی که شبیه به موقعیت‌های پر استرس مانند مسابقات اتومبیل‌رانی است.

این موضوعی است که در مطالعات متعدد دیگری نیز مشاهده شده و نشان می‌دهد در کنار بالا رفتن تپش قلب، افزایش سطح قند خون و ترشح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) نیز رخ می‌دهد. این یعنی بازیکنان با وجود اینکه انرژی فیزیکی بسیار کمتری مصرف می‌کنند، اما استرس روانی بالایی را تجربه می‌کنند. برای کشورهایی مانند آلمان که در حال حاضر شطرنج را به عنوان یک ورزش می‌شناسند اما مسابقات بازی‌های ویدیویی را نه، این شباهت می‌تواند راهی برای تغییر این دیدگاه باشد.

در یادداشتی که در کتابخانه جهانی المپیک منتشر شده، در این رابطه آمده است:

صرف‌نظر از اینکه ورزش‌های الکترونیک به عنوان یک رشته ورزشی شناخته شوند یا خیر، این مسابقات به طور گسترده به عنوان یک فعالیت کاملا حرفه‌ای در نظر گرفته می‌شوند. در حال حاضر، دانشگاه‌های مختلفی در کشورهایی مانند کره جنوبی، ایالات متحده و چین، برنامه‌های رسمی ورزش‌های الکترونیک را به دانشجویان ارائه می‌دهند.

تورنمنت‌های بزرگی در سراسر جهان برگزار می‌شود که حمایت مالی و سرمایه‌گذاری افراد مشهور و برندهای بین‌المللی را به خود جلب می‌کند و نتیجه آن، پر شدن تمام صندلی‌های استادیوم‌ها و جذب صدها میلیون تماشاگر در پخش زنده اینترنتی (لایو استریم) است.

اما در مورد تأثیر این بازی‌ها بر میزان سوزاندن کالری، مسابقات بازی‌های ویدیویی تفاوت چندانی با نشستن عادی ندارند. بیشترین افزایش کالری ثبت‌شده در مطالعه‌ای به سرپرستی اموت ضیا کوچاک، افزایش از ۱.۷۵ کیلوکالری در دقیقه (در حالت استراحت) به ۲.۴۴ کیلوکالری در دقیقه (در حین بازی) بود که معادل سوزاندن ۴۱.۴ کیلوکالری در ساعت است. این مقدار کالری تقریبا برابر با خوردن یک نارنگی، دو قاشق غذاخوری برنج پخته یا چهار عدد چیپس سیب‌زمینی است؛ بنابراین به سختی می‌توان آن را یک تمرین فیزیکی فشرده دانست.

با این وجود، کمیته المپیک تحت شرایط خاصی مسابقات بازی‌های ویدیویی را به عنوان یک فعالیت ورزشی در نظر می‌گیرد؛ به این شرط که بازی مورد نظر با ارزش‌های المپیک (مانند ترویج صلح) در تضاد نباشد و سازمانی وجود داشته باشد که رعایت قوانین منشور المپیک (مانند قوانین ضد دوپینگ، ممنوعیت شرط‌بندی غیرقانونی و غیره) را تضمین کند. البته چندین کشور هنوز در این زمینه متقاعد نشده‌اند و در میان افکار عمومی نیز همچنان بر سر این موضوع بحث‌های زیادی وجود دارد. اما با توجه به تأثیرات روانی و جسمی مشابهی که این رقابت‌ها با بازی شطرنج دارند، به نظر می‌رسد پایین بودن میزان فعالیت بدنی در بازی‌های ویدیویی، آن‌قدرها هم که در ابتدا به نظر می‌رسید، فاکتور تعیین‌کننده و بازدارنده‌ای نباشد.