میلیونها سال پیش، آبهای گستردهای بخشهایی از منطقهای را که امروزه صحرای غربی مصر نامیده میشود، پوشانده بود و حیات دریایی در آن رونق داشت.
۶۰ بازیگر برتر قرن ۲۱ فهرست جنجالی ایندیپندنت + عکس
امروزه لایههای غنی از فسفات سازند دویی، بقایای این زیستبوم از بینرفته را در خود حفظ کردهاند و دیرینهشناسان با بررسی آنها شواهد تازهای از تنوع جانورانی پیدا کردهاند که زمانی در این محیط زندگی میکردند.
گروهی از پژوهشگران به سرپرستی طارق یاسین، دیرینهشناس دانشگاه قاهره، در فلات ابوطَرطور مصر دندانهای فسیلشدهای پیدا کردند که دستکم به هفت گونه مختلف کوسه تعلق دارند. پنج مورد از این گونهها پیش از این در این منطقه شناسایی نشده بودند.
نتایج این پژوهش در نشریه Cretaceous Research منتشر شده و تصویری تازه از یک زیستبوم دریایی سرشار از مواد مغذی ارائه میدهد؛ محیطی که دهها میلیون سال قبل رونق داشت و سرانجام با عقبنشینی تدریجی دریای کمعمق از بین رفت.
حدود ۸۰ میلیون سال پیش، دریایی کمعمق و درونسرزمینی بخشهایی از صحرای غربی مصر را پوشانده بود و این پهنه آبی به حاشیه جنوبی اقیانوس تتیس ارتباط داشت. در دوره کرتاسه پسین، سازند دویی زیر آبهای گرم قرار گرفته بود و رسوبات سرشار از فسفات در منطقه ابوطَرطور نیز در همین محیط دریایی شکل گرفتند.
با کاهش سطح آب دریا و تغییرات زمینساختی، ارتباط این بخش از مصر با اقیانوس تتیس بهتدریج دگرگون شد. آبها عقب نشستند، بستر دریا نمایان شد و چشمانداز دریایی گذشته سرانجام به بیابانی خشک تبدیل شد که امروزه در این منطقه دیده میشود.
ذخایر فسفات سازند دویی همچنان نشانههایی از آن زیستبوم باستانی را در خود نگه داشتهاند و دانشمندان هنوز در حال کشف بخشهای تازهای از این اکوسیستم هستند. پژوهشگران این مطالعه پیشتر دو گونه کوسه را از روی دندانهای کشفشده در این لایه فسیلی شناسایی کرده بودند و برای یافتن نمونههای بیشتر بار دیگر به ابوطَرطور بازگشتند.
در بررسی جدید، تیم پژوهشی ۱۴ دندان کوسه جمعآوری کرد که از نظر شکل تفاوت چشمگیری داشتند. برخی دندانها کشیده و باریک بودند و برخی دیگر انحنای تیزی داشتند. گروهی از نمونهها نیز پهنتر و دندانهدار بودند و ساختارشان برای بریدن گوشت شکار مناسب به نظر میرسید. این تفاوتها نشان میدهد کوسههای آن دریاها از روشهای تغذیهای گوناگونی استفاده میکردند و در جایگاههای متفاوتی از زنجیره و زیستبوم دریایی قرار داشتند.
زیستبومی سرشار از حیات
اسکلت کوسهها عمدتاً از غضروف تشکیل شده و برخلاف استخوان، معمولاً بهطور کامل فسیل نمیشود. به همین دلیل، دندانهای کوسه مهمترین نشانه برای بررسی جمعیت این جانوران در دریاهای باستانی محسوب میشوند.
پژوهشگران با مقایسه دندانهای تازه کشفشده با دیگر نمونههای فسیلی، آنها را به پنج گونه منقرضشدهای نسبت دادند که پیشتر در ابوطَرطور مشاهده نشده بودند. این گونهها شامل Cretalamna cf. maroccana ،Scapanorhynchus cf. raphiodon ،Serratolamna cf. serrata، Squalicorax bassanii و Squalicorax pristodontus هستند. دو گونه Serratolamna cf. serrata و Squalicorax bassanii نهتنها در ابوطَرطور، بلکه در سراسر مصر نیز برای نخستین بار شناسایی شدهاند.
به نظر میرسد هر یک از این گونهها بخش متفاوتی از آبهای کمعمق منطقه را برای زندگی انتخاب میکردند. پژوهشگران در مقاله خود توضیح دادند: حضور Squalicorax میتواند نشاندهنده ورود جانوران از محیطهای نزدیک ساحل یا بخشهای داخلی فلات قاره باشد، در حالی که یافت شدن Scapanorhynchus به شرایط عمیقتر در بخش بیرونی فلات قاره و دامنه آن اشاره دارد.
این کشف اطلاعات تازهای درباره زندگی پنهان جانوران دریایی منقرضشدهای ارائه میکند که میلیونها سال پیش در آبهای گرمسیری شمال آفریقا زندگی میکردند. فسیلهای بهجامانده در صحرای امروزی مصر نشان میدهند این منطقه زمانی بخشی از یک زیستبوم دریایی پویا و سرشار از گونههای مختلف بوده است.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.