عنایت‌الله بخشی؛ بازیگری که از نقش‌های ضدقهرمان تا چهره‌های مثبت سینما را تجربه کرد

عنایت‌الله بخشی، بازیگر پیشکسوت سینما، تئاتر و تلویزیون ایران، در ۸۰ سالگی درگذشت. این بازیگر پیشکسوت از حدود دو ماه قبل در بیمارستان بستری بود، در ساعات اولیه صبح امروز، یکشنبه ۲۶ بهمن‌ماه دار فانی را وداع گفت. او به دلیل مشکلات جسمی متعدد و عفونت، در دو ماه اخیر تحت درمان قرار داشت. بخشی، در ابتدا به عنوان بازیگری مطرح در نقش‌های ضدقهرمان شناخته می‌شد، اما رفته‌رفته مسیر خود را به سوی نقش‌های مثبت تغییر داد و موفق شد تا در کارنامه هنری خود، تجربه‌های متنوعی را رقم بزند.

پیشنهاد مطالعه

بیوگرافی و رازهای زندگی شبنم قلی خانی ( مریم مقدس) و همسرش ( رضا قدسی ) / همسری که کمتر می‌شناسید!

بیوگرافی عنایت بخشی

عنایت بخشی در ۷ فروردین ۱۳۲۴ در طالقان متولد شد و بیش از شش دهه از زندگی خود را به ایفای نقش در بیش از ۱۷۰ اثر نمایشی اختصاص داده است. بخشی با زهرا بازرجانی، نویسنده و شاعر، ازدواج کرد. بازرجانی که متولد ۱۳۳۰ در تهران است، پس از ازدواج با بخشی، بیش از پیش به امر نویسندگی پرداخت. حاصل این ازدواج دو فرزند پسر به نام‌های ابرش و آرش و یک دختر به نام بنفشه بود.

خانواده عنایت بخشی با چالش‌های بزرگی نیز در طول زندگی روبه‌رو شدند. دخترشان، بنفشه، به بیماری آنسفالیت (التهاب حاد بافت مغزی) مبتلا و در سن ۲۵ سالگی، دار فانی را وداع گفت.

همسر عنایت بخشی همچنین در گفتگویی به مشکلات مالی و محدودیت‌های زندگی این بازیگر باسابقه اشاره کرده بود. او از خاطره‌ای یاد کرد که همسرش در زمان بازی در فیلم ستارخان برای تماس با خانواده مجبور بود از تلفن خانه همسایه استفاده کند، چراکه خودشان در آن زمان تلفن نداشتند.

آغاز فعالیت هنری

فعالیت عنایت‌الله بخشی در تئاتر از سال ۱۳۴۴ و در گروه هنر ملی آغاز شد؛ گروهی که عباس جوانمرد سرپرستی آن را بر عهده داشت. او همچنین تحت نظر حمید سمندریان آموزش دید و در نمایش‌های متعددی به روی صحنه رفت. نخستین تجربه سینمایی او در سال ۱۳۴۹ با فیلم آقای هالو به کارگردانی داریوش مهرجویی رقم خورد. در دهه‌های بعد، با حضور در فیلم‌هایی همچون ستارخان (۱۳۵۱)، تنگنا (۱۳۵۲)، تنگسیر (۱۳۵۲)، گوزن‌ها (۱۳۵۳)، سناتور (۱۳۶۳)، شکار (۱۳۶۶)، مسافران (۱۳۷۰)، روز واقعه (۱۳۷۳) و سگ‌کشی (۱۳۷۹)، جایگاه خود را در سینمای ایران تثبیت کرد.

نقش‌آفرینی در تلویزیون

حضور در سریال‌های شاخصی همچون سربداران (۱۳۶۲)، سایه همسایه (۱۳۶۵)، امام علی (۱۳۷۵)، پهلوانان نمی‌میرند (۱۳۷۶)، ولایت عشق (۱۳۷۹) و ریحانه (۱۳۸۴)، از دیگر بخش‌های مهم کارنامه هنری عنایت بخشی در تلویزیون محسوب می‌شود.

فعالیت در تئاتر

بخشی با اجرای نمایش‌های ماندگاری مانند مرده‌های بی‌کفن و دفن (به کارگردانی حمید سمندریان)، پهلوان اکبر می‌میرد (عباس جوانمرد)، میراث، ضیافت و سلطان مار (بهرام بیضایی) و همچنین مجلس زن‌کُشی (داوود میرباقری)، نقش برجسته‌ای در تئاتر ایران داشته است. او همچنین در اجرای نقالی و تعزیه‌خوانی نیز تبحر داشت.

همکاری با بزرگان سینما

عنایت‌الله بخشی در طول سال‌ها فعالیت خود با کارگردانان مطرحی از جمله ابراهیم گلستان، علی حاتمی، مسعود کیمیایی، داریوش مهرجویی، امیر نادری، رسول صدرعاملی، حسن فتحی، داوود میرباقری، سید ضیاءالدین دری و سیروس مقدم همکاری داشته است.

افتخارات و جوایز

وی در سال ۱۳۹۸، به همراه علی نصیریان و محمدعلی کشاورز، نخستین نشان سنگلج را به پاس سال‌ها فعالیت در عرصه تئاتر دریافت کرد. همچنین در چهل‌وسومین دوره جشنواره فیلم فجر، دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را برای فیلم شاه نقش به دست آورد.

تمجید چهره‌های بزرگ هنری از عنایت بخشی

بخشی در تمامی سال‌های فعالیت خود، با حفظ اصالت هنری و تلاش برای خلق نقش‌های متنوع، نامی ماندگار در هنر ایران را بدست آورد. او از جمله بازیگرانی بود که همواره به دنبال تجربه‌های تازه بود و هیچ‌گاه در یک نقش تکراری باقی نماند. بهرام بیضایی درباره او می‌گوید: «کافی است زبان گم‌شدهٔ گفتگو با او را پیدا کنید تا از اولین واژه، حرف آخر را بخواند. او بازیگری است که هیچ‌گاه در پیله یک موفقیت نپوسیده است».

فیلم‌شناسی

آثار سینمایی:

• شاه نقش (1403)
• رفقای خوب (1395)
• رستگاری در هشت و بیست دقیقه (1383)
• سگ کشی (1379)
• مسافر ری (1379)
• شراره (1378)
• فریاد (1377)
• ساحره (1376)
• دشمن (1374)
• شیرین و فرهاد (1374)
• روز واقعه (1373)
• آخرین خون (1372)
• قربانی (1370)
• انفجار در اتاق عمل (1370)
• خانواده کوچک ما (1370)
• دلشدگان (1370)
• عشق من شهر من (1370)
• گل ها و گلوله ها (1370)
• مسافران (1370)
• زندان دیو (1369)
• پنجاه و سه نفر (1368)
• دلار (1367)
• ستاره و الماس (1367)
• ترن (1366)
• خبرچین (1366)
• شکار (1366)
• محکومین (1366)
• محموله (1366)
• تفنگ شکسته (1364)
• جدال (1364)
• مدرک جرم (1364)
• یوزپلنگ (1364)
• پیراک (1363)
• سیاه راه (1363)
• صاعقه (1363)
• مشت (1363)
• بازجویی یک جنایت (1362)
• بالاش (1362)
• بنفشه زار (1362)
• تفنگدار (1362)
• سناتور (1362)
• سردار جنگل (1362)
• شمر (1359)
• انفجار (1359)
• طلوع انفجار (1359)
• موج طوفان (1359)
• پرواز در قفس (1357)
• خیابانی ها (1357)
• بوی گندم (1356)
• جای امن (1356)
• شب آفتابی (1356)
• فریاد زیر آب (1356)
• بت شکن (1355)
• چلچراغ (1355)
• میراث (1355)
• ذبیح (1354)
• زنبورک (1354)
• شرف (1354)
• صمد خوشبخت می شود (1354)
• اسرار گنج دره جنی (1353)
• صمد آرتیست می شود (1353)
• گوزن ها (1353)
• مسلخ (1353)
• تنگسیر (1352)
• تنگنا (1352)
• خواستگار (1351)
• ستارخان (1351)
• صمد و سامی، لیلا و لیلی (1351)
• صمد و قالیچهٔ حضرت سلیمان (1350)
• لوطی (1350)
• آقای هالو (1349)

آثار تلویزیونی:

• بر سر دوراهی (1397)
• هست و نیست (1396)
• محکومین (1396)
• علمدار (1395) – تاکنون پخش نشده است
• معمای شاه (1394)
• رخصت (1393)
• رخنه (1392)
• ستاره حیات (1391–1392)
• چمدان (1391)
• یه تیکه زمین (1391)
• تله‌فیلم جاودانگی (1390–1391)
• تله‌فیلم سیاه راه (1390)
• تبریز در مه (1389)
• تله‌فیلم قول (1388)
• تله‌فیلم صدای زندگی (1388)
• تله‌فیلم محله من (1388)
• کلانتر (1387–1388)
• روزهای زیبا (1387–1388)
• رازها و روزها (1387)
• تله‌فیلم دربست تا بهشت (1386)
• تله‌فیلم یارش (1386)
• تله‌فیلم آئین دلبری (1386)
• تله‌فیلم نیلوفر کبود (1386)
• جابر بن حیان (1385)
• زیر تیغ (1384–1385)
• راز ققنوس (1384)
• پای پیاده (1384)
• گارد ساحلی (1384)
• ریحانه (1383)
• سایه آفتاب (1383)
• هتل پاپلی (1382–1383)
• سایه سکوت (1382)
• ثارالله (1381) – ساخت این مجموعه نیمه‌تمام ماند
• همراز (1381)
• روشنایی دشت (1380)
• پلیس جوان (1380)
• ولایت عشق (1379)
• سایه‌ها (1379)
• کمین (1379)
• مسافر ری (1379)
• زیر بازارچه (1377–1378)
• سیاه، سفید، خاکستری (1375–1376)
• پهلوانان نمی‌میرند (1374–1376)
• حقیقت در آینه (1374–1375)
• گریز (1375)
• فرار (1374)
• هدف گم‌شده (1373)
• نیمه پنهان ماه (1373)
• خانواده حمزه‌علی خان (1371–1372)
• امام علی (1370)
• جستجو (1370)
• مش خیرالله و صندوقچه اسرار (1370)
• پنجاه و سه نفر (1368–1370)
• آینه عبرت (سری دوم) (1367–1369)
• خبرنامه (1365)
• سایه همسایه (1364–1365)
• بوعلی سینا (1364)
• سربداران (1362)
• تله‌تئاتر عفریته ماچین (1356)
• مستنطق (1355) – نمایش داده نشد
• غارتگران (1355)
• مرد اول (1354)
• تله‌تئاتر تله‌موش (1352)
• تله‌تئاتر قماربازان (1352)
• مجموعه پهلوانان (1348)
• تله‌تئاتر محاق (1347)
• تله‌تئاتر مسافران (1347)
• تله‌تئاتر مرگ در پاییز (1347)