تولد و پایان هما روستا در یک روز؛ رازهای زندگی زن صدای ماندگار تئاتر ایران + عکس عروسی خودش و همسرش

به گزارش پلاس ،چهارم مهر برای هما روستا روزی شبیه هیچ روز دیگری نیست، روزی که در تقویم زندگی او هم آغاز ثبت شده و هم پایان. زنی که در این تاریخ متولد شد و چند دهه بعد، در همان روز چشم‌هایش را بست تا یکی از آرام‌ترین و عمیق‌ترین صداهای تئاتر و سینمای ایران خاموش شود. زندگی هما روستا شبیه یک روایت ساده از مسیر شهرت نبود، قصه دختری بود که میان مهاجرت، دوری، عشق به صحنه و جست‌وجوی هویت، راه خودش را پیدا کرد.

پیشنهاد مطالعه

حقایقی که درباره فیلم سوپرگرل (Supergirl) که نمی‌دانستید؛ چرا این ابرقهرمان همیشه در سایه ماند؟

دیالوگی که زندگی هما روستا و بهرام بیضایی را به واقعیت تلخ پیوند زد!

او از همان سال‌های کودکی با مفهوم رفتن و برگشتن آشنا شد. پدرش، رضا روستا، چهره‌ای سیاسی بود و شرایط زندگی او باعث شد هما در کودکی ایران را ترک کند و راهی مسکو شود. اما آنچه قرار بود برایش مسیر دیگری بسازد، علاقه‌ای بود که آرام‌آرام در وجودش شکل گرفت، علاقه‌ای به جهانی که بعدها تمام زندگی‌اش را تعریف کرد: تئاتر.

دختری که میان خواسته پدر و صدای درونش انتخاب کرد

پدر می‌خواست دخترش پزشک یا مهندس شود. هما هم مدتی به خواسته او تن داد و شیمی و داروسازی خواند، اما علاقه‌اش به تئاتر آنقدر عمیق بود که ادامه مسیر برایش ممکن نبود. خودش بعدها از روزهایی گفت که میان انتظار خانواده و عشق به هنر گرفتار شده بود؛ تا جایی که سرانجام راه تئاتر را انتخاب کرد و برای تحصیل به دانشکده هنرهای دراماتیک بخارست رفت. بازگشت او به ایران در سال ۱۳۴۹، بازگشت یک بازیگر آماده به صحنه نبود، بازگشت زنی بود که تجربه چند فرهنگ و چند زبان را با خود آورده بود. فارسی را باید دوباره پیدا می‌کرد، اما تئاتر زبان مشترکی بود که به کمکش آمد.

خیلی زود در فضای هنری ایران دیده شد و با نمایش «بازرس» گوگول به کارگردانی عزت‌الله انتظامی، نخستین قدم‌های جدی خود را روی صحنه برداشت.  آشنایی با حمید سمندریان فصل دیگری از زندگی او بود. رابطه‌ای که از دل تئاتر شکل گرفت و بعدها به یکی از مهم‌ترین همراهی‌های هنری تاریخ معاصر ایران تبدیل شد. هما روستا در کنار سمندریان همسر یک هنرمند بود و همکار مردی که سختگیری‌هایش افسانه شده بود. خودش گفته بود کار کردن با سمندریان دشوار بود، اما همین وسواس، نتیجه‌هایی خلق می‌کرد که بسیاری از بازیگران بهترین بازی‌های خود را در آثار او ارائه دادند.

زنی که حتی در سکوت هم روی صحنه بود

کارنامه هما روستا فقط فهرستی از فیلم‌ها و نمایش‌ها نیست، مجموعه‌ای از لحظه‌هایی است که در حافظه تماشاگران مانده‌اند. از «پرنده کوچک خوشبختی» و «تمام وسوسه‌های زمین» تا «مسافران» بهرام بیضایی و «از کرخه تا راین» ابراهیم حاتمی‌کیا، او توانست شخصیت‌هایی خلق کند که آرام، دقیق و انسانی بودند.

دهه هفتاد برای او دوره‌ای مهم بود. حضورش در «مسافران» تصویری متفاوت از توانایی‌هایش ارائه کرد و پس از آن بازی در «از کرخه تا راین» بار دیگر نام او را در میان بازیگران مهم سینمای ایران قرار داد. در کنار سینما، دل او همیشه برای تئاتر می‌تپید، جایی که احساس می‌کرد خانه اصلی‌اش است.

حتی سال‌هایی که شرایط برای اجرای نمایش دشوار شد، او و سمندریان از هنر فاصله نگرفتند. آنها مدتی برای گذران زندگی رستورانی راه انداختند که به پاتوق اهالی تئاتر تبدیل شد، جایی که هنرمندان بسیاری در آن حضور داشتند و همچنان ارتباطشان با فضای هنر حفظ بعدها نیز راه آموزش را ادامه دادند و آموزشگاه سمندریان را به محلی برای تربیت نسل‌های تازه تئاتر تبدیل کردند.

آخرین پرده، تولدی که به وداع رسید

سال‌های پایانی زندگی هما روستا با بیماری همراه شد، اما حتی در آن روزها نیز از تئاتر و آموزش فاصله نگرفت. پس از درگذشت حمید سمندریان، تلاش کرد نام و مسیر او زنده بماند و آکادمی سمندریان را ادامه داد.

چهارم مهر ۱۳۹۴، هما روستا در آمریکا درگذشت، درست در روزی که سال‌ها پیش برای نخستین بار پا به جهان گذاشته بود. پیکرش چند روز بعد به ایران بازگشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا آرام گرفت.

اما آنچه از هما روستا باقی مانده، فقط چند فیلم و چند اجرای تئاتری نیست. او نمونه هنرمندی بود که زندگی شخصی‌اش نیز مانند یک نمایش پرکشش، فراز و فرودهای فراوان داشت؛ زنی که از مهاجرت و دوری عبور کرد، عشقش را در صحنه پیدا کرد و سرانجام با همان وقاری که سال‌ها مقابل دوربین و تماشاگر ایستاده بود، پرده آخر زندگی را پایین کشید.