ماجرای جنجالی فیلم خصوصی آناهیتا افشار و ناپدید شدن بهرنگ علوی؛ وقتی تبلیغ مرز خبر و فریب را می‌شکند!

نمونه‌های «ازازیل» و «بی‌دار» نشان می‌دهند تبلیغات سینمایی و نمایش خانگی گاهی از روش‌های متفاوتی برای جلب توجه استفاده می‌کنند. در این شیوه، یک اتفاق ساختگی ابتدا شبیه یک خبر واقعی به نظر می‌رسد.

پیشنهاد مطالعه

حقایقی که درباره فیلم سوپرگرل (Supergirl) که نمی‌دانستید؛ چرا این ابرقهرمان همیشه در سایه ماند؟

این روش البته سابقه دارد. ماجرای برنامه «اکسیر» نیز پیش‌تر نشان داد که یک موقعیت ساختگی می‌تواند واکنش گسترده مخاطبان را به دنبال داشته باشد.

وقتی تبلیغ شبیه خبر می‌شود

امروز برای معرفی یک فیلم یا سریال، فقط به پوستر و تیزر رسمی نیاز نیست. شبکه‌های اجتماعی راه‌های تازه‌ای برای تبلیغات ایجاد کرده‌اند.

برخی کمپین‌ها به جای معرفی مستقیم یک اثر، یک اتفاق مرموز یا شوکه‌کننده می‌سازند. مخاطب ابتدا با یک روایت ظاهراً واقعی روبه‌رو می‌شود و بعد ارتباط آن اتفاق با یک فیلم یا سریال را می‌فهمد.

این شیوه می‌تواند توجه زیادی ایجاد کند. با این حال، یک پرسش مهم نیز مطرح می‌شود؛ مرز میان تبلیغ خلاقانه و گمراه کردن مخاطب کجاست؟

ماجرای «فیلم خصوصی» آناهیتا افشار

یکی از نمونه‌های تازه، ویدئوی آناهیتا افشار است. او در این ویدئو با حالتی احساسی از مخاطبان خواست محتوایی را که با عنوان «فیلم خصوصی» از او منتشر شده بود، بازنشر نکنند.

این ویدئو توضیح روشنی درباره ماجرا نداشت و با هشتگ «بی‌دار» منتشر شد. همین ابهام باعث شد کاربران درباره اتفاقی که برای بازیگر افتاده، گمانه‌زنی کنند.

برخی مخاطبان نیز تصور کردند افشار با نقض حریم خصوصی روبه‌رو شده است. آنها به همین دلیل از او حمایت کردند.

بعدتر مشخص شد این اتفاق بخشی از کمپین تبلیغاتی یک فیلم بوده است. افشای ماجرا واکنش‌های مختلفی ایجاد کرد. برخی کاربران این روش را خلاقانه دانستند و برخی دیگر از استفاده تبلیغاتی از نگرانی و احساسات مخاطبان انتقاد کردند.

نقطه اصلی این کمپین، همان ابهام اولیه بود. مخاطب در ابتدا نمی‌دانست با یک تبلیغ روبه‌رو است.

عروسک مرموز «ازازیل»

سریال «ازازیل» نیز از همین شیوه استفاده کرد. این کمپین با انتشار ویدئوهایی از سوی بهرنگ علوی آغاز شد.

در یکی از تصاویر، علوی از شکستن شیشه خودروی شخصی‌اش و پیدا شدن یک عروسک مرموز خبر داد. او همچنین تصویری از نامه‌ای تهدیدآمیز منتشر کرد.

ماجرا ادامه پیدا کرد. علوی با دنبال کردن نشانی داخل نامه به کلاردشت رفت و به عمارتی مرموز رسید.

پس از انتشار این تصاویر، خبرهایی درباره ناپدید شدن او در فضای مجازی منتشر شد. بخشی از مخاطبان نیز این اتفاقات را واقعی تصور کردند.

بعدتر مشخص شد این ماجرا بخشی از کمپین تبلیغاتی سریال «ازازیل» به کارگردانی حسن فتحی بوده است. انتشار پوستر سریال با همان عروسک مرموز، ارتباط میان کمپین و سریال را روشن کرد.

واکنش حسن فتحی به کمپین «ازازیل»

ماجرای «ازازیل» واکنش خود حسن فتحی را نیز به دنبال داشت. کارگردان سریال اعلام کرد از این شیوه تبلیغاتی خبر نداشته است.

فتحی همچنین گفت نیازی به چنین تبلیغاتی نمی‌دیده است. این اظهارنظر بحث‌هایی درباره نحوه اجرای کمپین و میزان اطلاع عوامل اصلی یک اثر از فعالیت‌های تبلیغاتی ایجاد کرد.

این اتفاق یک نکته مهم را هم نشان داد. وقتی یک بازیگر، تصاویر و جزئیات یک اتفاق را در قالب روایت شخصی منتشر می‌کند، مخاطب ممکن است آن را یک خبر واقعی بداند، نه یک تیزر تبلیغاتی.

«اکسیر» و یک موقعیت ساختگی

استفاده از موقعیت‌های ساختگی برای جلب توجه، سابقه قدیمی‌تری هم دارد.

در سال ۱۳۹۵، برنامه «اکسیر» با اجرای فرزاد حسنی با انتشار ویدئویی از برخورد تند مجری با یکی از شرکت‌کنندگان خبرساز شد. این تصاویر واکنش‌های زیادی در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد.

پس از افزایش انتقادها، عوامل برنامه اعلام کردند این موقعیت ساختگی بوده است. آنها همچنین پشت صحنه آن را منتشر کردند.

این توضیح نیز به حاشیه‌ها پایان نداد. بخشی از مخاطبان معتقد بودند برنامه آنها را با یک موقعیت واقعی روبه‌رو کرده و بعد ساختگی بودن آن را آشکار کرده است.

البته «اکسیر» با «ازازیل» و «بی‌دار» تفاوت دارد. «اکسیر» یک برنامه تلویزیونی بود، اما دو نمونه دیگر به کمپین تبلیغاتی آثار سینمایی و نمایش خانگی مربوط می‌شوند.

با این حال، هر سه نمونه از یک روش مشترک استفاده کردند؛ ایجاد ابهام درباره واقعی یا ساختگی بودن یک اتفاق.

تبلیغ خلاقانه یا بازی با اعتماد مخاطب؟

این نوع تبلیغات یک مزیت مهم دارد. یک فیلم یا سریال می‌تواند پیش از انتشار به موضوع گفت‌وگو در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شود.

در «ازازیل»، یک عروسک، چند ویدئو و یک روایت مرموز توجه زیادی ایجاد کرد. در ماجرای آناهیتا افشار نیز ابهام درباره یک «فیلم خصوصی» باعث شد کاربران به‌سرعت درباره آن صحبت کنند.

با این حال، این روش یک خطر هم دارد؛ کاهش اعتماد مخاطب.

اگر کاربر احساس کند تبلیغ از ترس، نگرانی یا احساسات او استفاده کرده است، ممکن است پس از افشای حقیقت واکنش متفاوتی نشان دهد.

تجربه این کمپین‌ها نشان می‌دهد تبلیغات فیلم و سریال در شبکه‌های اجتماعی شکل تازه‌ای پیدا کرده است. در این مدل، سازندگان به جای معرفی مستقیم یک اثر، ابتدا یک اتفاق می‌سازند و سپس ارتباط آن را با فیلم یا سریال نشان می‌دهند.

حالا یک پرسش مهم باقی می‌ماند: مخاطب تا چه اندازه با این شیوه تبلیغاتی همراه می‌شود و چه زمانی احساس می‌کند اعتمادش به ابزار تبلیغات تبدیل شده است؟